منشأ، پتروژنز و سن سنجی رادیومتری باتولیت پیچاقی (شمال باختر ایران)

نویسندگان

1 دانشگاه اصفهان

2 دانشگاه علوم پزشکی اراک

doi
چکیده

باتولیت پیچاقچی در شمال باختر ایران (۳۵ کیلومتری جنوب خاور شهرستان شاهین دژ) واقع است. این باتولیت در پهنه ساختاری ایران مرکزی قرار دارد و سنگ‌های پالئوزوئیک را بریده است. سن مطلق با تولیت پیچاقی به روش K-Ar، معادل 74/20 میلیون سال تعیین شده که بیانگر زمان کرتاسه بالا - پالئوسن و رخداد تکتونیکی لارامید است. با تولیت پیچاقی از کوارتز دیوریت، تونالیت، گرانودیوریت و کوارتز مونزودیوریت تشکیل شده و کانی‌های تیره آن بیوتیت و آمفیبول است. آنکلاوهای آن از گونه میکاشیست و کوارتز دیوریت‌های ریزدانه در اندازه‌های مختلف می‌باشند. شواهد پتروگرافی حاکی از آن است که تحولات ماگمانی مخصوصا از نوع آلودگی باعث تغییر ترکیب اولیه ماگمای تشکیل دهنده این سنگ‌ها شده است. بررسی ژئوشیمیائی عناصر اصلی نشان می‌دهد در توده نفوذی پیچاقچی، مقادیر FeO, K 2 O, Na 2 O, Al 2 o 3 ، A 2 0 3 بالا و مقادیر TiO 2, P 2 0 5 , Mn, Cao, MgO پائین است و ماگمای مولد سنگ‌ها، کالکو آلکالن و متا آلومین بوده است. پارامترهای ژنتیکی این باتولیت با گرانیت‌های تیپ "I" از گونه کالدونین قابل مقایسه است. بررسی ژئوشیمیائی عناصر کمیاب در دیاگرام‌های چند عنصری نشان می‌دهد که شیب متوسط منحنی‌ها از عنصر K به سوی عنصر Cr است (از چپ به راست) که مشخصه تشکیل قسمت عمده ماگما از گوشته می‌باشد. تهی‌شدگی عناصر سازگار V, Cu, Ni و غنی شدگی عناصر ناسازگار نشان می‌دهد که ماگمای مولد، فقط از ذوب گوشته حاصل نشده و در در آن آلودگی رخ داده است. افت Nb می‌تواند در اثر اختلاط ماگمای پوسته‌ای و گوشته‌ای و یا در ارتباط با فرورانش باشد. افت Ti و قله Y نشان می‌دهد ماگمای اولیه مولد این با تولیت از گونه گرانیت‌های نوع "I " بوده است. موقعیت تکتونیکی با تولیت پیچاقچی با گرانیتوئیدهای قوس قاره‌ای (VAG) قابل مقایسه می باشد .