تشکیل کرومیت و ژئوشیمی عناصر گروه پلاتین و نادر خاکی همراه آن در مجموعه معادن خواجه جمالی

doi
چکیده

معادن کرومیت خواجه جمالی در یکصد کیلومتری شمال باختری شهرستان نی ریز و یک صدو پنجاه کیلومتری شمال خاوری شیراز بین طول‌های ′ 55، ⁰ 53 و ′ 45، ⁰ 43 خاوری و عرض‌های ′ 45، ⁰ 29 و ′ 55، ⁰ 29 شمالی در استان فارس قرار دارند. هدف از این مقاله پیاده نمودن جدیدترین مدل ژنز بر روی کرومیتهای منطقه بر اساس شواهد صحرایی، میکروسکوپی و ژئوشیمیایی است که در دهه ۹۰ میلادی توسط (1990) Zhou et al. (1996), Paktun برای کرومیتهای نوع آلپی مطرح گردیده است. علاوه بر این فلزات، گروه پلاتین و عناصر کمیاب خاکی نیز در طی این مطالعات مورد بررسی کمی و کیفی قرار گرفتند. براساس شواهد بدست آمده (خاکزاد و همکاران الف و ب) ژنز این معادن به بهترین صورت، به فرایندهای ذوب بخشی، تفریق ماگمایی و اختلاط ماگمایی نسبت داده می‌شود. شواهد ژئوشیمیایی حاکی از آن است که نوع این معادن آلپی است و از سویی دیگر وجود سریهای ماگمایی موثر در رخداد کرومیت یعنی سریهای MORB و بونینیتی را تایید می‌نماید. در زمینه فلزات گروه پلاتین همراه کرومیت می بایستی عنوان نمود که از میان آنها، IGE ها (Ru, Os, Ir) غنی شدگی در حد ppm در کرومیت و ppb در سنگ میزبان (دونیت و هارزبورژیت)  نشان می‌دهند که حاکی از کمبود یا فقدان فاز سولفیدی و بالا بودن ƒO 2 در زمان تبلور آنهاست. وجود شواهدی مانند تشابه الگوی همبستگی [Al, Ir] و [Cr, Ir]، همبستگی مثبت Cr, Ir و پایین بودن F S 2 در مراحل آغازین تبلور، گوناگونی فازهایی که با هم وجود دارند، عدم جهت‌یابی ترجیهی PGM ها در بلور کرومیت و وجود میانبارهای دوفازی به ترتیب حاکی از تشابه شرایط نهشته شدن PGE و Cr از یک مایع با ترکیب مشابه (بونینیت)، تبلور همزمان کرومیت و IPGE در طی سرد شدن تدریجی یا تبلور بخشی و اختلاط ماگمای بونینیتی با یک جزء سیلیس دار (گابروی زون انتقالی)، عدم برون رست (Exsolution)  و وابستگی (PGE(S به ترکیب کرومیت است الگوی V باز شده یا تقعر رو به پایین نمودار عنکبوتی REE تاییدی دیگر بر ذوب بخشی و وجود سری بونینیتی است.