رخساره‌های کانه‌دار، سیالات درگیر و خاستگاه کانسار فلورین (روی، سرب، باریم) میلاکوه- تویه در سازند کربناتی سلطانیه، البرز مرکزی، جنوب باختری دامغان

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3 دانشگاه آزاد اسلامی

4

doi
چکیده

کانسار فلورین، روی، سرب و باریم میلاکوه تویه در ٤٥ کیلومتری جنوب باختری دامغان واقع شده است. سنگ در برگیرنده ماده معدنی، دولومیت‌های بخش بالایی سازند سلطانیه است. ماده معدنی در این دولومیت‌ها در رخساره‌های خاص کانه‌دار در ٤ افق مشخص قرار گرفته است. رخساره‌های کانه‌دار به‌ترتیب از قدیم به جدید عبارتند از: رخساره دولواسپاریت - اسپارستون که رخساره در برگیرنده افق I ماده معدنی است و پاراژنز آن Zn(Pb-F-Cu-Ba) می‌باشد. عنصر روی، ماده معدنی غالب در این افق (افق اقتصادی) است. رخساره دول میکرواسپاریت - دولواسپاریت رخساره در برگیرندۀ افق‌های II و III ماده معدنی است و پاراژنز غالب آن (F-Pb (Ba-Cu می‌باشد. فلورین در افق II اقتصادی بوده و قابل بهره‌برداری است. حضور رخساره توف برش دگرسان شده که با کانه زایی فلورین همراه است، ویژگی شاخص افق III ماده معدنی است. رخساره‌های دولواسپاریت تیغه‌ای (Laminated) چرت خاکستری تیره و دولومیکریت اکسید آهن‌دار، رخساره‌های اصلی کانه‌دار افق IV ماده معدنی می‌باشند. پاراژنز غالب این افق F-Pb بوده و ویژگی بارز آن، افزایش شدید میزان سیلیس است. محیط تشکیل رخساره‌های کانه‌دار و دیگر رخساره‌های بخش فوقانی سازند سلطانیه در منطقه میلاکوه – تویه، پهنۀ جزر و مدی می‌باشد. کانی‌شناسی کانسار میلاکوه-تویه ساده بوده و شامل فلورین، باریت ،گالن، اسفالریت، پیریت، کالکوپیریت، سروزیت، اسمیت‌زونیت، هیدروزنسیت، مالاکیت، آزوریت، دولومیت، کوارتز و کلسیت است. بافت ماده معدنی به صورت تیغه‌ای، دانه پراکنده، ریتمیت‌های تبلور دیاژنتیک، ژئود مانند، جانشینی، متمرکز در استیلولیت، پر کننده حفرات و برشهای انحلالی و پرکننده شکستگیها و فضاهای خالی است. مطالعه شکل ماده معدنی ، ساخت و بافت و پاراژنز کانه‌ها و کانی‌ها حاکی از آن است که ماده معدنی در ٤ مرحله : ۱- رسوبگذاری، ۲- سخت شدگی آغازین  (Early diagenesis)  3- سخت شدگی تاخیری (Late diagenesis) 4 - بالا آمدگی و رخنمون در سطح زمین تشکیل و تمرکز یافته است. مرحله نهائی تشکیل ماده معدنی حاصل تحرک نسلهای رسوبی - دیاژنتیک و تمرکز آن به صورت اپی ژنتیک در فضاهای خالی، گسلها و شکستگیها همراه با فرآیندهای مربوط به هوازدگی و سوپرژن می‌باشد. عمده فعالیت‌های معدنکاری در منطقه بر روی انواع سخت‌شدگی تاخیری و اپی ژنتیک است. مطالعه سیالات درگیر بر روی انواع سخت شدگی فلورین گویای شوری نسبتا بالای سیالات درگیر (5±23.45) درصد وزنی معادل نمک طعام) و همچنین درجه همگون شدگی نسبتاً بالای ( 5 ± 211 درجه سانتیگراد) آنها است، در حالیکه تمرکزهای گسلی فلورین درجه همگون شدگی کمتری (5 ±  134درجه سانتیگراد) نسبت به تمرکزهای سخت شدگی نشان می‌دهند. بررسی های انجام شده و وجود شواهدی از قبیل مشاهدات صحرایی، شکل ماده معدنی، قرارگیری افق‌های کانه‌دار در رخساره‌های کربناتی ویژه، ساخت و بافت ماده معدنی در مقیاس های مختلف، گسترش ناحیه‌ای افق‌های کانه‌دار، نوع محیط رسوبی (پهنه‌های کشندی)، پاراژنز کانه و مطالعه سیالات درگیر همگی گویای قرارگیری کانسار فلورین، روی سرب و باریم میلاکوه - تویه در ردیف کانسارهای MVT غنی از فلورین (F- rich MVT) می باشد.