فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جبهه شمالی البرز مرکزی - خاوری در حد فاصل طول جغرافیایی ٥٢-٥٤ درجه خاوری محل تغییر روند ساختارهاست. منطقه مورد مطالعه بخش خاوری و باختری این تغییر روند را در بر می‌گیرد. در این پژوهش، تلاش شده که هندسه شکستگی‌های پهنه گسله البرز شناسایی و سازو کار آنها در بخش‌های مرکزی و خاوری مقایسه شود. در این راه به بررسی جهت یافتگی میدان تنش و مطالعه آماری سازوکارهای حاکم بر گستره پرداخته شده است. بررسی آماری ویژگی‌های هندسی بخش‌های مختلف گسله شمال البرز، راستای عمومی شکستگی‌ها را مشابه سایر پهنه‌های ایران در چهار گروه به شرح زیر نشان می‌دهد: روند شمال باختری- جنوب خاوری، شمال خاوری - جنوب باختری، شمالی - جنوبی و خاوری - باختری که هر یک از روندها به طور چیره در یک پهنه مشخص بروز کرده است. این پهنه بیانگر یک رژیم زمین ساختی فشارشی با گسله‌های پرشیب به سوی جنوب است. به طور کلی می‌توان از چهره راستای گسله ذکر شده، دو راستای عمومی در پهنه فشارشی گسله شمال البرز تفکیک کرد که حدودا در میان طول‌های جغرافیایی ′50، ۵۲⁰  تا ۵۳ درجه تغییر راستا می‌دهند. این تغییر راستا با اختلافی در جنبش راستالغز گسله شمال البرز همراه شده است؛ به عبارت دیگر، با وجودی که ساز و کار اصلی این گسله از گونه معکوس است، مولفه کوچکی از جنبش راستالغز در امتداد آن اعمال می‌گردد که این مولفه در دو سوی خمش از مرکز به خاور متفاوت است. جهت محور تنش بیشینه نیز در دو سوی پهنه تغییر راستا (بخش مرکزی و خاوری) به طور کامل متفاوت است. در گستره مورد مطالعه، افزون بر اینکه آثار جنبایی را در قالب ایجاد پادگانه‌های پرفراز آبرفتی و شکستگی در رسوب‌های جوان گستره می‌توان دید، داده‌های لرزه‌ای مربوط به این گستره نیز نشانگر جنبایی پهنه گسله شمال البرز است. حل ساز و کار ژرفی گسلش که به طور انگشت شمار گزارش شده است با داده‌های صحرایی هماهنگی قابل توجهی دارد.