پژوهش و بررسی زمین شناسی و رفتارهای ژئوشیمیایی مس و عناصر همراه در کانسار مس لار (شمال زاهدان)

نویسندگان
doi
چکیده

در این بررسی‌ها پس از مشخص نمودن محدوده اصلی کانی زایی مس در ناحیه لار مجموعه مطالعات زمین شناسی سطحی، سنگ شناسی، دگرسانی و مطالعات دقیق ژئوشیمیایی بر روی نمونه‌های برگرفته از سطح زمین انجام یافته است. از دیدگاه زمین شناسی عمومی، محدوده مورد بررسی در زون خاش- نهبندان و در خاور ایران واقع گردیده است. ویژگی‌های بارز تشکیلات زمین شناسی در این زون وجود نوارهای افیولیتی کرتاسه و واحدهای ستبر فلیش کرتاسه، پالئوسن و ائوسن می‌باشد. فعالیت‌های ماگمایی بصورت ولکانیسم و به طور عمده بصورت توده های نفوذی نیمه عمیق در زمان الیگو - میوسن از جمله نمودهای بارز زمین‌شناسی ناحیه می‌باشد. با مطالعه سنگ‌شناسی مشخص گردید که توده نفوذی اصلی کانسار ترکیبی سینیومونزونیتی داشته و در گروه توده‌های آلکالن با پتاسیم بالا قرار می‌گیرد. عملکرد سامانه‌های گسلی (Fault systems) گسلی موازی با سامانه گسلی زاهدان در محدوده لار وسیع بوده و محلول‌های گرمایی دارای کانه‌های فلزی مس، مولیبدن، طلا و نقره در امتداد سامانه گسلی اصلی کانسار و در متن توده نفوذی تزریق گشته اند. مجموعه بررسی‌های ژئوشیمیایی و بررسی‌های آماری داده‌های ژئوشیمیایی وجود زون اصلی کانی سازی مس و دیگر عناصر همراه را در امتداد سامانه گسلی محدوده کانسار ثابت نمود. از دیدگاه اقتصادی نیز این مطالعات وجود طلا و مولیبدن را بعنوان دو عنصر مهم و با عیار مناسب در کانسار آشکار نمود. برپایه بررسی‌های انجام یافته در این تحقیق و مقایسه داده‌های بدست آمده با اطلاعات مربوط به مدل‌های گوناگون کانساری، کانسار مس لار بعنوان کانسار مس پورفیری- رگه‌ای نوع آلکالن معرفی می‌گردد. از دیدگاه جایگاه تکتونوماگمایی، توده ولکانو پلوتونیسم لار در نتیجه کشش‌هایی که به دنبال فرورانش ورق لوت و سیستان در ناحیه ایجاد گردیده، در امتداد سامانه کششی تزریق گشته است و گسل زاهدان معرف امتداد اصلی این سامانه می باشد.