فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بخش اصلی توده گرانیتوئیدی شاه کوه (جنوب بیرجند) از دو واحد مونزوگرانیت - گرانودیوریت و سینوگرانیتی تشکیل شده است که آنکلاوهای بزرگ میکروگرانیتی را در بر می‌گیرند. گرانیتهای گرایزنی به طور محدود در بخش خاوری توده رخنمون داشته و تعداد کمی از دایکهای داسیتی، آندزیتی و آپلیتی و همچنین رگه‌های کوارتز - تورمالین کانه‌دار نسبتا فراوانی این توده گرانیتی را قطع کرده‌اند. وجود کانیهای منیتیت، آلانیت ماگمایی، آمفیبول و عدم وجود مسکویت، سیلیکاتهای آلومین و رگه‌های پگماتیتی، نشان‌دهنده تشابه کانی‌شناسی و سنگ‌شناسی این توده نفوذی با گرانیتهای نوع I می‌باشد. تفاوت اصلی واحد مونزوگرانیت - گرانودیوریتی با واحد سینوگرانیتی در عدم وجود آمفیبول مقدار Mg X کمتر بیوتیتها و آنورتیت کمتر پلاژیو کلازها در سینو گرانیتها می‌باشد. تغییر شکلهای تحمیل شده بر روی این توده گرانیتی به چهار گروه ریز ساختهای ماگمایی، نیمه ماگمایی، غیر ماگمایی دمای بالا (که در حالت جامد ایجاد شده‌اند) و دمای پائین (میلونیتی) قابل تقسیم می باشند. فرآیندهای آلتراسیون در بخشهای مختلف این توده نفوذی به طور متفاوت عمل نموده و شامل پنج مرحله: تشکیل مگاکریست‌های - K فلدسپار، آلتراسیون بیوتیت به مسکویت (یا K - فلدسپار) + روتیل + سولفیدها، تشکیل بیوتیت سبز رنگ پریده از بیوتیت قهوه‌ای، کلریتیزاسیون بیوتیت، تخریب کامل فلدسپارها و بیوتیت (مرحله گرایزنی شدن) می‌باشد. تعیین سن رادیومتری بر روی بیوتیت‌های جدا شده از ۱۳ نمونه از سنگهای اصلی منطقه مورد مطالعه به روش پتاسیم – آرگون (K-Ar)  نشان می‌دهد که گرانیت شاهکوه با سن متوسط 3.1 ± 165میلیون سال به باژوسین (ژوراسیک میانی) تعلق دارد. در میان نمونه‌های تعیین سن شده قدیمترین سنگها با میانگین سنی 3.17 ± 168.3 میلون سال متعلق به بیوتیت میکروگرانیتها می‌باشند مونزوگرانیت - گرانودیوریتها و سینوگرانیتها نیز به ترتیب با میانگین سنی 3.1 ± 165.2و 2.5 ± 161.6 میلیون سال واحدهای جوانتر این توده را تشکیل می‌دهند به هر حال مجموعه سنگهای گرانیتی مورد مطالعه از لحاظ زمانی در یک محدوده بسیار باریک قرار می‌گیرند.