کانسار فلئوریت شش رودبار (سوادکوه مازندران) محیط تشکیل و ساخت و بافتهای رسوبی - دیاژنتیک آن
نویسندگان
1 دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی
2 دانشگاه رازی
doi
چکیده
کانسار فلئوریت (باریت، روی و سرب) شش رودبار یکی از مجموعه کانسارهای چینه کران- چینهسان S) (Stratabound-Stratiform)) تریاس میانی در البرز مرکزی میباشد. قدیمیترین واحدهای سنگی منطقه مورد مطالعه، بخش فوقانی سازند الیکا به سن تریاس میانی میباشد که روی آن را سازند پالند (غیر رسمی) و پس از آن سازندهای شمشک و لار میپوشانند. در شش رودبار بخش فوقانی سازند الیکا در برگیرنده عدسیها و تجمعات فلئوریت، گالن و باریت بوده و در حدود ۲۰۷ متر ضخامت دارد. واحدهای سنگی آن شامل آهک ، آهک دولومیتی و دولومیت غنی از سیلیس و در برخی موارد مقادیر زیادی ژیپس و طبقات تبخیری میباشد. این سازند در بعضی نقاط توسط سازند پالند پوشیده میشود، ولی در محدوده معدن معمولا با شمشک همبری گسله دارد. فلئوریت در بخش فوقانی سازند الیکا از پایین به بالا در ٤ افق (۲ افق فرعی و ۲ افق اصلی) مورد شناسایی قرار گرفت. ژئومتری ماده معدنی در کلیه افقهای مذکور، همخوان با لایهبندی بوده و بطور عمده به شکلهای لایهای و عدسی دیده میشوند. بافت ماده معدنی در دو افق فرعی زیرین شامل دانه پراکنده، نواری و پرکننده فضای خالی بوده، و در دو افق بالاتر که افقهای استخراجی هستند شامل دانه پراکنده، پرکننده فضای خالی DCRS ، بلوردانی (Geody) نواری، تودهای، بافتهای خاص جانشینی (جزیرهای) و سیمان بین برشها میباشد. مطالعات بافتی و تجزیه رخسارهای گویای آنست که محیط رسوبی تشکیل کلیه رخسارههای سازند الیکا محیطی کم ژرفا شامل سوپرا تایدال، اینترتایدال تا سابتایدال کم عمق و در مواردی کولابی یا تبخیری بوده است. با توجه به بافتها و رخسارههای مطالعه شده میتوان محیط تشکیل کلیه رخسارهها را به دو دسته کلی محیط کم و بیش آرام و محیط فعال با تاکید بر میزان فعالیت نسبی تکتونیسم درون حوضهای و همزمان با رسوبگذاری – تقسیم نمود. بر این اساس مهمترین عامل کنترل تشکیل و تمرکز فلئوریت را باید میزان تراوش و اگزالاسیونهای یونهای فلئور دانست. گرچه ویژگیهای رسوبی مناسب برای تهنشست و تشکیل فلئوریت را در محیط رخسارههای خاص (تبخیری، جزرومدی) نیز نباید نادیده گرفت. ویژگیهای شاخص فعالیت در محیط تشکیل فلئوریت در حوضه شش رودبار را میتوان در حضور توف، قطعات پیروکلاستیک، برشهای درون حوضهای، افزایش ناگهانی سیلیس - که منشا ولکانیکی دارد- و تغییرات ناگهانی رخسارهها بصورت جانبی خلاصه کرد.
