فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی، طبقه‌بندی و تحلیل حمایت‌های دولتی از صنعت نشر ایران، شامل ناشران، توزیع‌کنندگان و کتاب‌فروشان، بر اساس قوانین و مقررات مصوب تا 1403 شمسی انجام شده است. این مطالعه به دنبال درک عمق و گسترة این حمایت‌ها در طول زمان است.روش: این پژوهش از روش تحلیل محتوای کیفی نظام‌مند برای دستیابی به هدف پژوهش بهره گرفته است. جامعه آماری شامل 37 قانون و مقرره مرتبط با صنعت نشر است که در بازه زمانی مورد مطالعه تصویب شده‌اند. داده‌ها (متن کامل قوانین و مقررات) با استفاده از نرم‌افزار «مکس.کیو.دی.ای.» و طی فرایند کدگذاری سه مرحله‌ای (باز، محوری، و انتخابی) تحلیل شدند. این فرایند منجر به استخراج 232 کد اولیه و سپس دسته‌بندی آنها در حوزه‌های فراگیر گردید.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که حمایت‌های دولتی از صنعت نشر ایران به هشت حوزه فراگیر تقسیم می‌شوند: مالی و زیرساختی، خلق محتوا، دسترسی و توزیع، ترویج و عمومی‌سازی، تنظیم‌گری، سازمانی و نهادی، شبکه‌سازی و آموزشی، و نهادسازی و مدیریتی. حوزه دسترسی و توزیع با اشاره در 17 قانون/مقرره و مالی و زیرساختی با 15 قانون/مقرره، بیشترین فراوانی را داشتند. تحلیل تاریخی نشان داد که رشد قابل توجهی در قوانین حمایتی بین سال‌های 1371 تا 1390 شمسی رخ داده است. حمایت‌های دولتی از صنعت نشر ایران جامع و چندوجهی است، اما نوساناتی را در طول زمان تجربه کرده است. کتابخانه‌ها نقش محوری در این حمایت‌ها دارند و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نهاد اصلی متولی است. تأکید بر محتوای منطبق با ارزش‌های اسلامی/ایرانی، حمایت از مالکیت فکری، و توجه فزاینده به دیجیتال‌سازی و گروه‌های خاص از ویژگی‌های بارز این حمایت‌هاست.نتیجه‌گیری: این پژوهش با ارائه یک تحلیل جامع، نظام‌مند، و تاریخی از حمایت‌های دولتی، خلأ موجود در ادبیات پژوهشی را پر می‌کند و چارچوبی نوین برای طبقه‌بندی این حمایت‌ها ارائه می‌دهد. نتایج این مطالعه برای سیاست‌گذاران، فعالان صنعت نشر و پژوهشگران دانشگاهی در جهت تدوین استراتژی‌های آتی، ارزیابی اثربخشی سیاست‌ها و انجام پژوهش‌های بیشتر در این حوزه، کاربردی و ارزشمند هستند.