لغو، تعلیق و خاتمه اقدامات یکجانبه دولت در پرتو حقوق بین‌الملل

نویسندگان

1 دانشیار، گروه حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران‏

2 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، گروه حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران‏

doi
10.22059/jplsq.2022.339259.3036
چکیده

درحالی‌که دکترین مدت‌هاست در مورد اعتباردهی حقوقی به «اقدامات یکجانبۀ دولت‌ها» در محاق چالش‌های گوناگون است، در رویة عینی این قبیل اقدامات در روابط روزمره وجود داشته و توسعۀ روابط عرفی بین‌المللی ناظر بر آنها قابل بررسی است؛ به‌نحوی که اقدامات یکجانبه به‌عنوان وسیلة مشترکی که دولت‌ها با آنها در حوزۀ روابط بین‌الملل فعالیت دارند و هم به‌عنوان منابعی که در دکترین و رویۀ قضایی به رسمیت شناخته شده، گسترش یافته و از اهمیت برخوردارند. بنابراین تحقیق حاضر، با روش تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، اسناد و رویۀ قضایی بین‌المللی به بررسی مواردی می‌پردازد که عملکرد دولت به بازپس‌گیری یا لغو عمل یکجانبه منجر شود و این پرسش مطرح است که دولت‌ها با کدامین پیش‌شرط‌ها قادر به اختتام یا بازپس‌گیری عمل یکجانبة خود هستند؟ با توجه به اینکه قدر متیقن عمل یکجانبه مورد پذیرش اعضای جامعة بین‌المللی است، با قیاس بین آثار اعمال یکجانبه و برخی از تعهدات معاهداتی دولت‌ها، می‌توان مجوز لغو و انصراف از چنین اعمالی را در گرو رضایت دول ثالث ذی‌ربط دانست، اما صرف الگوبرداری از قواعد حقوق معاهدات در خصوص موضوع از سوی کمیسیون حقوق بین‌الملل به نوبة خود مشکلات فراوانی را در پی خواهد آورد.