فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منطقه تودشک در جنوب باختری نائین در ایران مرکزی واقع شده است. این منطقه در کمربند ماگمایی ارومیه - دختر قرار دارد و بخشی از نقشه 000 ،۱:۱۰۰ کجان می‌باشد. در منطقه تودشک رخنمونهای سنگی وابسته به دورانهای میانه زیستی و نوزیستی حضور دارند. واحدهای سنگی از آهکهای کرتاسه بالا، سنگهای ولکانیکی ترشیری (گدازه‌ها و آذر آواریها) و نهشته‌های کواترنری تشکیل شده‌اند. نهشته‌های نئوژن این منطقه با سازند قرمز فوقانی (U.R.F) آغاز می‌گردد و پس از آن واحدهای الیوین بازالت (Ng b ) آندزی بازالت و پیروکسن آندزیت (Ng pa )، نهشته‌های لاهار (Ng la ) ، داسیت آندزیتی (Ng ad ) و داسیت (Ng d )، قرار گرفته‌اند. شواهد و مطالعات سنگ‌شناسی و ژئوشیمیایی بر تنوع واحدهای نئوژن در منطقه تودشک دلالت دارد ترکیب این سنگها از بازالت تا داسیت تغییر می‌کند. اغلب سنگهای آتشفشانی منطقه گرایش سدیک دارند و از پدیده مهم این منطقه فرآیند تبلور بخشی و اختلاط ماگمایی (AFC) می‌باشد. سنگهای بازیک منطقه تحت تأثیر دگرسانی واقع شده‌اند که در این دگرسانی فشار سیالات و درجه حرارت و نیز عملکرد گازهای فومرولی نقش عمده ای داشته‌اند. منطقه تودشک از لحاظ تکتونیکی دارای تکتونیک شکننده بوده و گسله‌ها و شکستگیهای فراوان موجود در این منطقه از روند ساختاری اصلی کمربند ماگمایی ارومیه - دختر تبعیت می‌کند. این رژیم تکتونیکی سبب جاگیری - مواد آتشفشانی شده و با توجه به نمودارهای مختلف ژئوشیمیایی و تکتونوماگمایی بازالتهای منطقه متعلق به یک محیط کششی می‌باشند که تحت تأثیر آلایش پوسته ای و تبلور تفریقی قرار گرفته‌اند. با بررسیهای ژئوشیمیایی، این بازالتها در قلمرو ماگمای ساب‌آلکالن قرار گرفته‌اند و با مطالعه دیاگرامهای عنکبوتی، ماگمای اولیه با مواد پوسته‌ای بویژه گنیس آمفیبولیتی آلایش یافته است و در مقایسه‌ای که بین سنگهای بازالتی منطقه و انواع بازالتهای ساب‌آلکالن پارانا، دکن و اتیوپی و ریوگراند صورت گرفته است، بازالت نئوژن منطقه تودشک بیشترین شباهت را با بازالتهای ریفت ریوگراند نشان می‌دهد و با توجه به این مسئله ذوب بخشی از یک گوشته تهی شده مسئول تشکیل این بازالتها می‌باشد و با بازالتهای Steans در شمال  آمریکا (Basin and Rang) از نظر منشاء مشابهت دارد.