مرور فناوریهای نوظهور در زنجیره ارزش زیستتوده، مسیری روشن برای آیندهای سبز
نویسندگان
1 گروه انرژیهای تجدیدپذیر، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران
2 گروه انرژیهای تجدیدپذیر، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران
3 گروه انرژیهای تجدیدپذیر، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران
doi
10.71691/teeges.2026.1203362چکیده
گذار به آیندهای سبز و دستیابی به اقتصادی پایدار و کمکربن، مستلزم تحولاتی بنیادین در شیوههای تولید و مصرف انرژی است. در این میان، انرژی زیستتوده بهعنوان یکی از منابع تجدیدپذیر و دارای پتانسیل بالا برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای، از اهمیت ویژهای برخوردار است. بااینحال، چالشهایی مانند هزینههای بالا، پایداری منابع، راندمان پایین و مسائل زیستمحیطی، بهرهبرداری کامل از این منبع را محدود ساختهاند. پیشرفتهای فناورانه، بهویژه در حوزههای دیجیتال، فرصتهای تازهای برای ارتقای بهرهوری و پایداری در زنجیره تولید زیستتوده فراهم کردهاند. در این مقاله، نقش فناوریهای نوین در توسعه و بهینهسازی سامانههای انرژی زیستتوده مورد بررسی قرار گرفته است. این فناوریها شامل هوش مصنوعی، سیستمهای اطلاعات مکانی (GIS)، نوآوری در انتخاب و فرآوری مواد اولیه نظیر پسماندهای پالایشگاهی، جلبکها، پسماندهای کشاورزی و صنعتی، فرآیندهای ماژولار، فناوری جذب و ذخیره کربن (CCS)، روشهای کاهش حجم لجن در تصفیهخانهها و فناوریهای نوین پیرولیز میباشند. رویکرد مقاله توصیفی–تحلیلی است و در آن علاوه بر تحلیل فناوریها، نمونههایی از استارتآپهای فعال در این زمینه نیز معرفی شدهاند. در ادامه، وضعیت زیستتوده در ایران، چرخه عمر فناوریهای مرتبط و چالشها و فرصتهای دیجیتالیسازی بررسی شدهاند. یافتهها نشان میدهند که بهرهگیری از این فناوریها میتواند با افزایش راندمان، بهبود مدیریت منابع، کاهش هزینهها و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، نقش مهمی در آینده انرژی زیستتوده ایفا کند. این مقاله تلاش دارد تصویری جامع از وضعیت فعلی و افقهای پیشِروی این حوزه در پرتو پیشرفتهای فناورانه ارائه دهد.
