خاستگاه و پتانسیل طلا (مس) در محدوده معدنی دارستان - باغو (جنوب دامغان)

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه علوم پزشکی تهران

3 دانشگاه علوم پزشکی گیلان

4 دانشگاه علوم پزشکی ایران

doi
چکیده

محدوده معدنی طلای دارستان- باغو در فاصله ۱۰۰ کیلومتری جنوب دامغان واقع شده است. این محدوده بخشی از مجموعه آتشفشانی-نفوذی «ترود -چاه شیرین می‌باشد که به صورت یک فرازمین (Horst)، با روند شمال خاوری- جنوب باختری، در حاشیه شمالی کویر مرکزی رخنمون دارد. رخنمون‌های سنگی محدوده مورد مطالعه متشکل از مجموعه سنگهای گدازه‌ای و آذرآواری (ائوسن میانی) با ترکیب غالب حد واسط (آندزیت تا داسیت) و توده‌های نفوذی (ائوسن پسین-اولیگوسن) با ترکیب اسیدی تا حد واسط می‌باشد. کانه‌زائی در نشانه معدنی طلای دارستان به صورت یک رگه سیلیسی مس (طلا) دار می‌باشد که در طول ۴۰۰ متر در راستای گسل نرمال دارستان قابل تعقیب است. سنگ میزبان این رگه واحد توف برش آندزیت- داسیت آندزیت می‌باشد که با انواع دگرسانیهای سیلیسی، آرژیلی و پروپیلیتی در امتداد رگه همراه است. کانی شناسی این رگه سیلیسی شامل کوارتز، کالکوپیریت، پیریت، طلا، اسپیکولاریت، مالاکیت، کالکوسیت، کوولیت و هیدروکسیدهای آهن می‌باشد. کانی زائی طلا در باغو (۳ کیلومتری شمال خاوری نشانه معدنی طلای دارستان) در یک رگه سیلیسی بطول ۷۰۰ متر روی داده است. سنگ میزبان این رگه، توده نفوذی نیمه عمیق با ترکیب گرانیت- گرانودیوریت است که در اطراف رگه با دگرسانی آرژیلی همراه شده است. کانی شناسی این رگه سیلیسی نیز ساده و متشکل از تورمالین، پیریت، کالکوپیریت، اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن، مالاکیت، کالکوسیت، کوولیت و دانه‌های آزاد طلا در گانگ سیلیسی می‌باشد. شواهد صحرائی نشان می‌دهد که تمرکز قابل توجه طلا در محدوده معدنی دارستان، به طور عمده در ارتباط با رگه‌های سیلیسی سولفیددار و جایگیر شده در سیستم گسلهای نرمال (کششی)، با روند غالب شمالی- جنوبی می‌باشد که معمولاً در مناطق کانه سازی با گستره ای از دگرسانیهای هیدروترمال از انواع آرژیلی، سیلیسی و کلریتی (± اپیدوت) همراهند. مطالعه دیگر آثار کانی‌سازی در محدوده دارستان و باغو، یک ارتباط ژنتیکی واضح بین اثر معدنى مس (طلا) دارستان و رگه سیلیسی طلا دار باغو را نشان می‌دهد. شواهد صحرائی و مطالعات آزمایشگاهی نشانگر ارتباط کانه‌سازی طلا و مس با سیالات سیلیسی تأخیری مرتبط با نفوذی‌های نیمه عمیق (با ترکیب اسیدی تا حد واسط) در محدوده مورد مطالعه می‌باشد. از مهمترین این شواهد، انطباق فضائی واضح بین موقعیت رگه‌های سیلیسی کانه‌دار (دارستان باغو) با موقعیت گسترش نفوذی‌های نیمه عمیق و موقعیت زون‌های دگرسانی مرتبط با آنها است. علاوه بر آن، همبستگی بالای عناصر Cu و Au و درجه حرارت همگن شدن سیالات درگیر اولیه، این ارتباط ژنتیکی را تایید می‌نماید.