فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کانسار مس پورفیری سرچشمه در بخش جنوب خاوری کمربند تکتونو -ماگمایی ایران مرکزی و در استان کرمان جای گرفته است. این کانسار از ذخیره ۱۲۰۰ میلیون تن کانسنگ سولفوری با عیار میانگین 0.7 ٪ مس و 0.03٪ مولیبدن برخوردار است. بر پایه این پژوهش، عیار میانگین واقعی طلا و نقره کانسار به ترتیب 0.06 و 1.14 گرم در تن است. در بخش ژرف‌زاد کانسار، عیار میانگین طلا 0.04 گرم در تن و نقره 0.97 گرم در تن است. بیشترین عیار این عناصر در بخش‌های دگرسانی فیلیک شدید ± آرژیلیک در استوک سرچشمه و بیوتیتی شدید در آندزیت‌ها رخ داده که بر مکان مس پر عیار منطبق است. همبستگی مثبت و قوی بین طلا با مس (0.7=r) ، طلا با نقره (0.6=r) و نقره با مس (0.5=r) نشان دهنده شرایط همسان پیدایش و ته‌نشینی همزمان طلا و نقره با مس بصورت غیر قابل رویت و محلول جامد در ساختار کلکوپیریت و همچنین حضور احتمالی ترکیبی از طلا و نقره قابل رویت به شکل الکتروم با طلای خالص فقیر از نقره است. برپایه الگوی خاستگاهی ارائه شده پیشنهاد می‌شود که کانی‌سازی ژرف‌زاد طلا و نقره به مانند مس وابسته به یک فرایند گرمابی دگرسانی خاص نبوده است، بلکه در طی روند تکامل سیستم پورفیری، زایش این عناصر فزونی یافته است؛ آن چنان که در گامه‌های پایانی تکوین سیستم کانی‌سازی پر عیار طلا و نقره را در چهره رگه‌های اپی‌ترمال ایجاد کرده است. این پژوهش نشان داد که کانسار سرچشمه یک کانسار مس پورفیری فقیر از طلا است و ویژگی‌های بارز دیگری چون ذخیره عظیم، ریخت‌شناسی کلاسیک، مقادیر بسیار جزئی منیتیت در بخش دگرسانی پتاسیک (0.4%) و عیار بسیار بالای مولیبدن، این کانسار را گونه کاملی از کانسارهای مس - مولیبدن پورفیری معرفی می‌کنند که برخاسته از ماگماتیسم کالک آلکالین در جایگاه حاشیه قاره‌ای است.