فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کانسار سلستیت نخجیر کوه در ۱۶۵ کیلومتری جنوب خاور تهران واقع است. منطقه مورد مطالعه در زون تکتونو - رسوبی ایران مرکزی قرار داشته و شامل واحدهای سنگی مزوزوئیک، ترشیاری و نهشته‌های کواترنر است. سازند قم بعنوان در برگیرنده ماده معدنی شامل سنگ آهک، مارن، گلسنگ، ژیپس و سلستیت است. در ستون چینه‌ای سازند قم از پائین به بالا سه افق کانه دار (I, II, III) شناسایی شد. در افق (I) سنگ درونگیر ماده معدنی سنگ آهک فسیل‌دار، سنگ آهک االیتی و سنگ آهک میکریتی برشی است. ژئومتری ماده معدنی عدسی شکل، بافت آن پرکننده فضاهای خالی، دانه پراکنده و قطع کننده بوده و کانی‌های همراه (پاراژنز) آن شامل سلستیت، کلسیت، ژیپس و اکسید آهن است. مطالعه آنالیز رخساره‌ای نشانگر آن است که محیط رسوبی رخساره‌های افق (I)، منطقه کولاب پشت ریف و منطقه بالای پهنه جزر و مدى (supratidal) تا بخش کم‌عمق منطقه زیر پهنه جزر و مدی (subtidal) بوده است. تشکیل سلستیت در این افق در دیاژنز آغازین با بافت دانه پراکنده و در دیاژنز دفنی با بافت پرکننده فضاهای خالی و قطع کننده بوده است. سنگ درونگیر ماده معدنی در افق‌های (II) و (III) مارن و سنگ آهک است. ژئومتری ماده معدنی در این افق‌ها لایه‌ای و ماده معدنی در طول بیش از ۲ کیلومتر دنبال شدنی است. رخساره‌های سلستیتی در راستای باختر منطقه مورد مطالعه، بطور جانبی و بتدریج به ژیپس تبدیل می‌گردند. بافت ماده معدنی در این دو افق، ریتمیت‌های تبلوری دیاژنز (Diagenetic Crystallization Rhythmites) دانه پراکنده، نواری، پر کننده فضاهای خالی و توده ای بوده و پاراژنز آن شامل سلستیت، باریت، ژیپس، کلسیت، دولومیت و اکسید آهن است. محیط رسوبی رخساره‌های افق‌های (II) و (III) کولاب ساحلی ((Shore lagoon بوده است. در اثر افزایش شوری آب کولاب، کربنات کلسیم دانه ریز (میکریت)، ژیپس و احتمالاً سلستیت بطور همزمان رسوبی ته‌نشست یافته‌اند. سلستیت در این دو افق در دیاژنز آغازین از آب حفره‌ای بصورت اولیه و جانشینی (جانشین ژیپس) تشکیل شده و طی دیاژنز دفنی یک شورا به غنی از استرونسیم علاوه بر محو قسمت عمده سیماهای همزمان رسوبی و دیاژنز آغازین باعث تشکیل ریتمیت‌های تبلوری دیاژنزی و جانشین شدن سلستیت به جای ژیپس شده است. تبلور سلستیت در سطوح حاصل از انحلال فشاری (Pressure solution) تشکیل ژئود و بافتهای قطع کننده درون لایه‌ای از دیگر سیماهای ساخت و بافتی مربوط به این مرحله از دیاژنز است.