فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فعالیت مجموعه آتشفشانی سبلان در استان اردبیل در ائوسن شروع گردید و متعاقب آن مرحله دیگری از فوران گدازه‌های تراکی آندزیتی و تراکی داسیتی از داخل دهانه فرو ریخته آتشفشان، بوقوع پیوست. با توجه به تنوع سنگ‌شناسی، چهار واحد سنگ چینه ‌ ای در منطقه مورد مطالعه می‌توان تفکیک نمود که به ترتیب بر حسب افزایش سن عبارتند از: سازندهای دیزو (کواترنری)، کسرا (پلیستوسن پایانی)، طاووس (پلیستوسن آغازی) و ولهزیر (پلیوسن). مجموعه آتشفشان سبلان از واحدهای ساختاری زیر تشکیل گردیده است: دهانه آتشفشان به ابعاد ۱۲×۱۴ کیلومتر در امتداد تقریباً شمال غربی - جنوب شرقی است. سه گنبد آتشفشانی درون دهانه قرار گرفته که در واقع قله سبلان را تشکیل می‌دهند و ارتفاع بلندترین آنها به ۴۸۱۶ متر می‌رسد گسلهای خطی در امتدادهای S W, E-W - NW-SE, NE و WNW - ESE قرار دارند. گسلهای کمانی شامل دو کمان یکی کوچکتر (داخلی) و دیگری، بزرگتر (خارجی) می‌باشند که رخنمون بارزتر آنها روی دامنه شمال باختری سبلان است. بررسیهای مقاومت‌سنجی TEM, DC) و (MT که تا عمق ۳۰۰۰ متری انجام گرفته است، حداقل ۵ ناهنجاری مقاومتی (۵ تا 10 اهم متر) را در اعماق 2000 تا ۳۰۰۰ متری در مناطق: قینرجه، دولار، توس، هوشنگ میدان، قطور سویی و سرعین، مشخص می‌سازد. دگرسانی‌های گرمابی مهم، بطور عمده منحصر به سنگهای آتشفشانی نسبتاً قدیمی‌تر، یعنی واحد سنگ چینه ‌ ای ولهریز (پلیوسن) است. این دگرسانی‌ها از دو نوع: حرارت پائین و حرارت بالاست، که اولی در سطح در اطراف چشمه‌های آبگرم (مثل قینرجه) و دومی در اعماق پائین ‌ تر، گسترش دارد. کانی سازی‌های انجام گرفته در این دگرسانی‌ها، وجود حرارت حداقل ۱۸۰ درجه سانتی‌گراد را در سیستم زمین ‌ گرمایی سبلان تائید می‌نماید.