فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پلایای زرین با رویه تقریبی ۶۰۰ کیلومتر مربع در ۷۵ کیلومتری شمال خاوری اردکان در پهنه ( Zone ) ایران مرکزی واقع است و باتوجه به اختصاصات بافتی، کانی‌شناسی و ژئوشیمیایی، رسوب‌های پلایای زرین از حاشیه به طرف داخل به زونهای گل با ماسه زیاد، گل با ماسه کم، مرطوب و نمکی تقسیم می‌شود. یکی از واحدهای مهم ریخت ‌ شناسی در این گستره، تپه‌های ماسه‌ای (از نوع برخان‌های بزرگ) یا ریگ زرین است که با مساحتی بیش از ۶۰۰ کیلومتر مربع و به روند شمال باختری جنوب خاوری پلایای زرین را به دو بخش خاوری و باختری تقسیم می‌کند. از دیدگاه ژئوشیمیایی، فراوان‌ترین اکسید اصلی موجود در رسوب‌های سطحی و زیرزمینی پلایای زرین سیلیس ( SiO 2 ) است و فراوان‌ترین کانی کوارتزیت می‌باشد. دلیل فراوانی کانی کوارتز وجود برونزدهای سنگی از جنس گرانیت کوارتزیت و ماسه‌سنگ‌های غنی از کوارتز در حاشیه پلایا و نیز مقاومت فیزیکی و ثبات شیمیایی بالای این کانی است. بیشترین تجمع کانی‌های تبخیری در ژرفاهای ۴۰ تا ۵۰ و ۲۰۰ سانتی‌متری از سطح زمین است که دلیل آن تبخیر شدید و نیز صعود شعریه آبهای زیرزمینی به سطح می‌باشد. از نظر هیدروشیمیایی فراوان‌ترین کاتیونها و آنیونهای موجود در آبهای زیرزمینی پلایای زرین - Na, Ca, Mg, K, CI, SO 4 , CO 3 -2 + HCO 3 است. سختی آب و میزان کل مواد محلول جامد در آب فوق العاده بالا و pH شورا به‌ها در حد خنثی تا کمی قلیایی است. باتوجه به ترکیب شیمیایی شورابه‌ها، نوع آبهای زیرزمینی پلایای زرین از نوع شورابه‌های نوع دوم آسمانی ( Meteoric water ) می‌باشد. بطور کلی ژئوشیمی رسوبها و هیدروشیمی آبهای زیرزمینی پلایای زرین بشدت تحت تاثیر لیتولوژی برونزدهای سنگی اطراف پلایا قرار گرفته است.