ماهیت زمین‌شناختی کمپلکس الترامافیک – مافیک سیخوران در جنوب خاوری ایران

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی اراک

2 دانشگاه علوم پزشکی تهران

3 دانشگاه علوم پزشکی قزوین

doi
چکیده

کمپلکس سیخوران یک مجموعه الترامافیک- مافیک چندزادی است که از سه بخش اصلی متشکل از مجموعه الترامافیک -مافیک گابروهای ایزوتروپ و دایک ‌ های پراکنده دیابازی با سن‌های کاملاً متفاوت تشکیل شده است. مجموعه الترامافیک- مافیک از یک واحد هارزبورژیتی- دونیتی با ساختارهای گوشته ‌ ای یک واحد کومولایی الترامافیک و یک واحد کومولایی الترامافیک- مافیک لایه ‌ ای با ساختارهای ماگمایی تشکیل شده است. واحد هارزبورژیتی- دونیتی در پایین به طور عمده از هارزبوژیت ‌ های پورفیروکلاستیک برگواره و دارای خط‌وارگی ناشی از جهت‌یابی ارتوپیروکسن ‌ ها و در بالا بیشتر از دونیت ‌ های پورفیروکلاستیک و میان ‌ لایه‌های کرومیتیت تشکیل شده است. واحد کومولاهای الترامافیک را توالی ضخیمی از دونیت، کرومیتیت، ورلیت، الیوین وبستریت و الیوین کلینوپیروکسنیت و واحد کومولاهای الترامافیک- مافیک لایه ‌ ای را توالی ستبری از فلدسپاتیک پریدوتیت و گابروهای لایه ‌ ای متشکل از ملاگابرو، تروکتولیت ‌ های پیکریتی، الیوین گابرو، آلیوالیت، گابرونوریت و فروگابرو تشکیل می‌دهند. گابروهای ایزوتروپ به صورت یک مجموعه عظیم نفوذی، ردیف قبلی را از واحد کومولاهای الترامافیک به بالا قطع نموده، در دگرگونه‌های پالئوزوئیک دگرگونه‌های همبری شدیدی ایجاد نموده‌اند. دایک ‌ های پراکنده دیابازی نیز واحدهای قبلی را قطع می‌نمایند. دگرگونه ‌ های پالئوزوئیک که شامل آمفیبولیت، مرمر، گنیس، گرانیت آناتکسی و گرین شیست است با ناپیوستگی زاویه‌دار و کنگلومرای قاعده‌ای توسط رسوب‌های ژوراسیک زیرین پوشیده می‌شوند. سن مطلق گنیس ‌ ها و گرانیت ‌ های آناتکسی این دگرگونه‌ها به روش K-Ar بر روی بیوتیت و مسکویت ۷/۷ ± ۳۳۷ میلیون سال (کربونیفر میانی -فوقانی)، سن دایک ‌ های گابرو -پگماتوئیدی که سکانس کومولاهای الترامافیک- مافیک لایه‌ای را قطع می‌کنند، بر روی آمفیبول 7/4 ± ۲۵۴ میلیون سال (پرمین): سن هورنبلندهای میگماتیت ‌ های بازیک حاصل از ذوب آمفیبولیت ‌ ها در حاشیه گابروی ایزوتروپ که بی‌شک سن جایگزینی گابروی ایزوتروپ است، 8 ± ۲۲۰ میلیون سال (تریاس میانی)، سن دایک ‌ های دیابازی که حتی گابروهای ایزوتروپ را نیز قطع می‌نمایند به روش سنگ کل، 12/35 ± ۱۶۵ میلیون سال (ژوراسیک میانی) بدست آمده است. مجموعه شواهد صحرایی، سنگ‌نگاری، کانی‌شناختی و ژئوشیمیایی نشان می‌دهند که این کمپلکس با مجموعه‌های افیولیتی شباهتی نداشته و ناشی از تکتونیک کششی و بالا آمدگی گوشته است.