زمین شناسی ساختمانی گسله قلعه سرخ - نوزاد خاور بیرجند (سربیشه)

نویسندگان
doi
چکیده

کمربند ساختاری خاورایران یک کوهزاد درون قاره‌ای با روند تقریبی شمالی- جنوبی است. قدیمی‌ترین سنگ‌ها در این بلوک مربوط به قبل از سنومانین می‌باشند. شواهد چینه شناختی و سنگ شناختی نشانگر آغاز حرکات کششی بین قطعات قاره ای ایران و افغانستان در کرتاسه آغازین است. این نیروهای کششی موجب تشکیل حوضه‌های رسوبی خاور ایران و سبب ظهور افیولیت ‌ ها در این ناحیه گردید. حوضه‌های رسوبی یادشده در کرتاسه پایانی بسته شده و حوضه‌های پیش بوم ( Foreland ) در تمامی درازنای سنوزوئیک منطقه حاکم می‌شوند. در مورد چگونگی تکامل ساختاری در این منطقه نظرهای گوناگونی ابراز شده است ولی با توجه به ساختار ناحیه مورد بررسی و ارتباط آن با دیگر بخشهای بلوک لوت شاید بتوان مدل ساختاری گسله قلعه سرخ - نوزاد را که خود یکی از شاخه ‌ های منشعب از گسله اصلی نه ( Neh ) است را به عنوان یکی از عوامل جهت چگونگی تشکیل و جایگیری سنگهای دگرگون ناحیه و ظهور افیولیتها دانست. قطعه گسله قلعه سرخ - نوزاد در خاور محدوده نقشه ۱:۱۰۰۰۰۰ سربیشه، گسله ای است راستالغز با جابجایی راستگرد در شاخه اصلی و در برخی جاها چپگرد در شاخه‌های فرعی خود تکوین ساختاری این Riedel و گل ساخت‌های مثبت و منفی در بخشهای تراکمی و کششی است. قالب سیستم قطعه گسله در تمرکز تنش در محل تلاقی قطعات مختلف و پایانه اینگونه گسله‌ها و رهایی این تنشها از عوامل بارز زمین ‌ لرزه‌های اخیر است.