فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مجموعه الترامافیک- مافیک صوغان که در جنوب خاوری ایران رخنمون دارد از سه پیکره اصلی تشکیل شده است که به ترتیب قدمت عبارتنداز (۱) پیکره الترامافیک- مافیک با بافته دگرگونه که اجزاء آن به ترتیب از زیر به بالا عبارتند از (الف) دونیت، هارز بورژیت و کرومیتیت ‌ های وابسته، (ب) زون عبوری متشکل از لرزولیت -وبستریت- دونیت- ورلیت، (پ) گابروهای لایه ‌ ای بخش بالائی این پیکره با تماس عادی زیر تناوبی از مرمر، آمفیبولیت، اسکارن، میکاشیست متعلق به پالئوزوئیک زیرین زون سنندج سیرجان قرار گرفته است. (۲) گابروی ایزوتروپیک که پیکره شماره (۱) و دگرگونه‌های زون سنندج -سیرجان را قطع نموده است. این گابرو در زمانی بین تریاس بالا- ژوراسیک زیرین تبلور یافته است. (۳) دایک ‌ های دیابازی به سن کرتاسه بالایی که هر دو پیکره (۱) و (۲) را قطع می‌نمایند. در بخش‌های زیرین مجموعه دگرگونی زون سنندج- سیرجان بسیار نزدیک به بخش‌های بالائی پیکره شماره ۱، گدازه‌های تفریق شده الترامافیک دیده شده است. تمامی اجزاء پیکره شماره ۱ دارای بافته دگرگونی بوده و شواهد صحرائی و میکروسکوپی نشان از دگر شکلی‌هایی دارد که در دماها و فشارهای بالا روی داده است. وجود خط وارگی و برگ وارگی ناشی از سیلان به حالت جامد در هارز بورژیت ‌ ها و وجود نوار شکنجی kink band) ) در اولیوین ‌ های پیکره شماره (پ) تماماً وقوع دگر شکلی مذکور را محقق می‌سازد. عبور مذاب بازالتی - که تبلور گابروی ایزوتروپیک بهترین نمود آنست- علاوه بر واکنش‌های متاسوماتیک با اجزاء پیکره شماره ۱ موجبات تبلور مجدد این سنگ‌ها را نیز فراهم آورده است. وجود ارتوپیروکسن ‌ های دگر شکل نشده به خرج الیوین ‌ های ماکله و تبلور اسپینل با ترکیبی متفاوت با اسپینل ‌ های اولیه در دونیت ‌ ها و هارز بورژیت ‌ ها همچنین تشکیل شبکه دایک ‌ های وبستریتی در لرزولیت ‌ ها که فولیاسیون این سنگ‌ها را قطع می‌نماید و نیز تبلور مجدد گابروها و سنگ‌های زون عبوری (واحد ب از پیکره ۱) همگی شواهدی است که دلالت بر عبور مذاب بازالتی از درون پیکره ۱ دارد. هجوم گابروهای ایزوتروپیک به درون سنگ‌های دگرگونه زون سنندج- سیرجان علاوه بر تشکیل اسکارن در مرمرها موجب ذوب بخشی آمفیبولیت ‌ ها و تشکیل پویایی پلاژیوگرانیتی شده است. این پویایی به نوبه خود به گابروهای لایه ‌ ای پیکره ۱ و گابروی ایزوتروپیک اثر می‌نماید و باعث تبادلات متاسوماتیکی بین آنها می‌شود. از مجموع مطالعات انجام شده می‌توان نتیجه گرفت که (۱) کمپلکس صوغان یک مجموعه چندزادی بوده و هر پیکره‌اش در دوره‌ای خاص از تاریخ سرگذشت آن تکوین یافته است. (۲) این مجموعه را به هیچ ‌ وجه نمی‌توان یک افیولیت نامید و (۳) با آنکه شواهد ساختاری مشابهت‌های زیادی بین الترامافیک ‌ های گوشته و الترامافیک ‌ های بخش زیرین پیکره شماره ۱ را مطرح می‌سازد، ولی پیوستگی‌های لیتولوژیک بین واحدهای مختلف پیکره مذکور و تغییرات تدریجی کانی‌ها به ویژه ماهیت سطوح تماس واحدهای مختلف این پیکره نشان از آن دارد که پیکره شماره ۱ به گمان از تفریق یک ماگمای الترامافیک که در پالئوزوئیک زیرین برونریزی نموده بوجود آمده باشد.