مطالعه پترولوژی و ژئوشیمی توده‌های آذرین نفوذی جنوب بستان آباد

doi
چکیده

در ناحیه‌ای از شمال باختری ایران (حوالی بستان آباد- آذربایجان شرقی) توده‌های نفوذی با قدمت ائوالیگوسن تشکیل شده‌اند که در مجموع روندی شمال باختری - جنوب خاوری دارند. سنگ‌های این توده‌ها که در طیفی از حد واسط تا اسیدی قرار گرفته‌اند به داخل واحدهاى ولکانیکی ائوسن تزریق شده و در آنها هاله دگرگونی مجاورتی ضعیفی را در حد رخساره آلبیت- اپیدوت- هورنفلس بوجود آورده‌اند. این سنگ‌ها از نظر ترکیبی کالک آلکالن بوده و بر اساس معیارهای محاسباتی در شرایط کوهزایی منطبق بر رژیم تکتونیکی VAG تشکیل یافته‌اند. توجه به تغییرات فراوانی کانی‌هایی چون پیروکسن، مگنتیت، آمفیبول، بیوتیت، پلاژیوکلاز و آلکالی فلدسپار در واحدهای نفوذی نشان می‌دهد که در طی فرآیند تفریق متوالی یک ماگمای حد واسط تنوع لیتولوژی حاصل گردیده است. بررسی‌ها نشان می‌دهند که فشار بخار آب لازم برای تشکیل توده‌های نفوذی بین ۲۰ تا ۲ کیلوبار بوده و باتوجه به شرایط رخساره مجاورتی حاصل و مشخصات بافتی، به نظر می‌رسد که ماگماها پس از تشکیل و صعود در تراز اپی‌زون پوسته، یا به عبارتی دیگر در شرایط ساب‌ولکانیک، جایگزین شده باشند. ماگماهای حاصل کم و بیش تا مرحله استقرار نهایی خود متحمل آلودگی‌های پوسته‌ای نیز شده‌اند که با توجه به الگوی پراکندگی عناصر کمیاب مشخصه کلی VAG توده‌های نفوذی منطقه در نهایت به صورت جایگاه CAG در آمده است.