آزمون علیت بوت‌استرپ در خصوص تعاملات علی بین درجه باز بودن تجارت، مصرف انرژی‌های نو و توسعه محیط زیست در جهت رشد اقتصادی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم اقتصادی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

2 دانشیار گروه علوم اقتصادی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

3 دانشجوی دکتری رشته علوم اقتصادی، واحد اصفهان (خوراسگان)،دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

doi
چکیده

زمینه و هدف: انرژی همواره به عنوان یکی از عوامل مهم رشد و توسعه اقتصادی محسوب می شود. اما امروزه استفاده از منابع سنتی انرژی و سوختهای فسیلی به دلایل مختلف از جمله انتشار گازهای گلخانه ای و نیز محدود و اتمام پذیر بودنشان با تردیدهایی همراه شده است هدف مقاله حاضر تعاملات علی بین درجه باز بودن تجارت، مصرف انرژی‌های نو و توسعه محیط زیست در جهت رشد اقتصادی است. روش بررسی: برای این منظور از آزمون علیت بوت‌استرپ بر اساس داده‌های سالانه کشورهای منتخب توسعه‌یافته و کشورهای در حال‌توسعه طی دوره 2020-2002 استفاده شد. یافته ها: براساس نتایج آزمون گرنجری بوت‌استرپ، علیت از سمت انرژی نو ( EC ) به رشد اقتصادی ( Y ) و برعکس و همچنین از سمت تجارت ( TO ) به رشد اقتصادی ( Y ) و برعکس در کشورهای منتخب توسعه‌یافته وجود دارد. هنگامي كه نرخ رشد اقتصادي به طرز محسوسي بالا مي‌رود، فشار فزاينده‌اي بر منابع وارد مي‌شود. در اين راستا، تقاضا براي تجهيزات سرمايه‌اي و پیشرفته افزايش مي‌يابد و چون امكان بهره‌برداری در هريك از منابع در این کشورها موجود است، ازاین‌رو، به همراه افزایش در رشد اقتصادی، افزایش مصرف انرژی‌های نو نیز دور از ذهن نیست. اما علیت در کشورهای منتخب درحال‌توسعه، یک‌سویه و از سمت متغیر انرژی نو به رشد اقتصادی می‌باشد و علیت از سمت رشد اقتصادی به سمت انرژی نو فقط در کشورهای چین و برزیل برقرار است. بحث و نتیجه گیری: در کشورهای صادرکننده نفت درحال‌توسعه نظیر ایران و روسیه، دلیل وجود عدم رابطه معنی‌دار مابین تولید و مصرف انرژی نو به علت وجود منابع عظیم نفتی و گازی است که باعث استفاده بی‌رویه و اتلاف انرژی می‌شود. در کشورهای نفتی به‌خاطر وفور منابع انرژی انگیزه استفاده بهینه پایین است و از همه مهم‌تر، قیمت‌ انرژی در این کشورها، معمولاً هم جهت باقیمت‌های جهانی تغییر نمی‌کند.