فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: گردشگری فعالیتی است که در دهه ­ های اخیر در سراسر جهان دارای رشد بالایی است اما در عین حال یکی از تهدیدهای اصلی برای محیط ­ زیست به شمار می­رود. به­عبارتی، گردشگری به­صورت توأمان دارای اثرات مثبت و منفی است و چنانچه توسعه گردشگری براساس نگرش­هاي زيست­محيطي و پايداري توسعه نباشد، اثرات منفي زیادی را در طول زمان بر محيط­زيست وارد می­کند. لذا بسیاري از کشمکش­ها در خصوص حفاظت از محیط­زیست، نتیجه­ی صنعت گردشگري است. جزیره ­ ی قشم یکی از مهمّترین مقاصد گردشگری اقتصادی استان هرمزگان محسوب می ­ شوند که بیش ­ ترین جاذبه ­ های گردشگری را دارد. امّا یکی از مسایل مدیریتی مطرح در این جزیره این است که چرا با وجود تلاش افراد و سازمان ­ ها، موفقیت چشمگیری در کاهش آلودگی‌های محیط‌زیستی ناشی از توسعه ­ ی صنعت گردشگری در جزیره حاصل نشده‌است. روش بررسی: این پژوهش تلاش دارد مهم­ترین عوامل تأثیرگذار بر روند آلودگی ‌ های محیط ­ زیستی ناشی از گردشگری در جزیره­ی قشم را بررسی کند. بدین­منظور با استفاده از رویکرد تحلیل شبکه­ای که رویکردی جدید در حل مسایل چند بعدی و در هم تنیده مدیریتی است، عوامل و فاکتورهای تأثیرگذار در روند آلودگی­های محیط­زیستی جزیره­ی قشم ، با استفاده از ابزار پرسشنامه و نرم‌افزارهای Ucinet و Netdraw تحلیل شد. به­عبارتی، نخست با طراحی یک پرسشنامه با دو سوال 1) هر یک از عوامل زیر در روند آلودگی ­ های محیط­زیستی جزیره ­ ی قشم چقدر اهمیت دارند؟ و 2) میزان تأثیر شیوه ­ هاي رفتار و برخورد شهروندان گردشگر و مشارکت و همکاري سازمان ­ ها و دستگاه ­ هاي اجرایی فعال درگردشگري در کاهش آلودگي و پخش آلاینده ­ های محیط ­ زیستی را تعیین کنید، داده­هاي مورد نياز پژوهش از 72 پرسشنامه­ی تکمیل جمع­آوری شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که از بین 10 عامل مورد بررسی دو عامل 1- دستگاه ­ ها و سازمان ­ هاي اجرایی در حوزه ­ ي گردشگري و 2- روش­های پیشگیری از تخریب، انهدام و آلودگی محیط­زیست با مرکزیت درجه ­ ی 69 و به ترتیب مرکزیت بینابینی 882/305 و 536/304 بیشترین اهمیت را در روند آلودگی ­ های محیط ­ زیستی دارند. بحث و نتیجه‌گیری: در واقع نتیجه این پژوهش بیان‌کننده‌ی این واقعیت است که مدیریّت مقاصد گردشگری و مدیریّت محیط­زیست نیازمند همکاری و هماهنگی بسیاری از سازمان ­ ها و کنشگران دولتی و غیردولتی است. به این معنا که پیاده ­ سازی برنامه‌های محیط ­ زیستی، بدون توسعه و ارتقاء سطح همکاری و مشارکت بین دستگاهی امکان پذیر نیست و هرجا این همکاری صورت گرفته، تاثیرات قابل توجهی را در بهبود وضعیت محیط زیست صورت می ­ گیرد.