بررسی چینه‌شناسی و پالئونتولوژی پرمین در منطقه زاگرس بلند

doi
چکیده

در راستای بررسی‌ها، جهت تهیه نقشه زمین ‌ شناسی چهار گوشه شهر کرد دو برش از رسوب‌های پرمین با ویژگی‌های مشخص، به منظور تحقیقاتی بیشتر انتخاب گردید. با توجه به اینکه زمین ‌ های کهن‌تر پی‌سنگی برای لایه‌های پرمین محسوب می‌گردد، در این بررسی به نهشته‌های پالئوزوئیک پایین نیز اشاره شده است. از قدیمی‌ترین لایه‌ها در منطقه زاگرس بلند (چاله شه و خان کشته) رسوب‌های تبخیری آواری می‌باشد که به صورت هم‌شیب بر روی سازند لالون و در زیر لایه ‌ های میلا (کامبرین میانی بالایی) قرار دارند. این رسوب‌ها بیشتر به صورت گنبدهای نمکی بیرون زده‌اند و در ارتباط با گسل‌های ژرف منطقه می‌باشند. سازند میلا در منطقه زاگرس بلند قسمت بزرگی از نهشته‌های پالئوزوئیک پایین را شامل می‌گردد و از سه بخش زیرین، میانی و بالایی تشکیل شده است. قسمت پایین از بخش بالا، ٤٥ متر از سازند ایلبک را در بر گرفته و رسوب‌های مربوط به آن بیشتر شیلی با میان ‌ لایه ‌ های آهک Billingsella دار است (سازندهای ایلبک و زردکوه به ترتیب در بالای سازند میلا قرار دارند و قبلاً به وسیله ع. ستوده نیا معرفی شده است). سن سازندهای ایلیک و زردکوه با کشف ماکروفسیل ‌ های نوتیلوئید، براکیوپود و تریلوبیت و لایه ‌ های فسفات‌دار به اردویسین زیرین منتسب گردیده است و به نظر می‌رسد، می‌توان آن‌ها را با یک سازند معرفی نمود. افق‌های فسفات‌دار در رسوب‌های اردویسین منطقه چاله شه همانند لایه ‌ های فسفات‌دار سازند زردکوه است. یک ردیف رسوبی اردویسین زیرین در منطقه چاله شه وجود دارد که به طور کامل قابل مقایسه با رسوب‌های اردویسین در منطقه خان کشته می‌باشد. شیل و ماسه‌سنگ‌هایی که بر روی رسوب‌های اردویسین در منطقه چاله شه قرار دارند دارای فسـسیل‌های گیاهی Sigillaria persica می‌باشند که برای اولین بار در این نوشتار به دونین -بالایی کربونیفر نسبت داده می‌شود و نام سازند چاله شه برای آن پیشنهاد می‌گردد. کشف فسیل ‌ های گیاهی در لایه ‌ های ماسه‌سنگی پرمین زیرین در منطقه خان کشته و تغییر شیب بین لایه ‌ های ماسه‌سنگی پرمین زیرین و لایه ‌ های زیرتر و بالاتر آن در دو ناحیه چاله شه و خان کشته نیز برای اولین بار گزارش می‌شود. مرز بین ماسه‌سنگ‌های سازند فراقان و آهک‌های سازند دالان در نواحی چاله شه و خان کشته به صورت unconformable می‌باشد. لایه‌های سازند دالان با فسیل ‌ های موجود در آن ‌ ها دارای سن مرغابین تا جلفین بوده و در این فاصله زمانی هیچ گونه دگرشیبی وجود ندارد و رسوب و رسوب‌گذاری در محیطی نسبتاً آرام ادامه داشته است. رسوب ‌ های پرمین با مرزی ناپیوسته پیوسته نما ( Paraconformity ) در زیر لایه ‌ های تریاس قرار می‌گیرند و نبود بیوزون ‌ های آمونوئیددار به دلیل عقب نشینی دریا (احتمالاً قسمت جنوبی دریای تتیس) از حوضه زاگرس است و علت نبود رسوب‌گذاری برخلاف پنداشت قبلی، شرایط اکولوژیکی نمی‌باشد.