فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ناحیه مورد مطالعه در کوه گهکم قرار دارد که در فاصله ۱۲۰ کیلومتری شمال بندر عباس واقع است. سکانس پالئوزوئیک در این ناحیه از پایین به بالا به سازند باروت (؟)، شیل ‌ های سیلورین، سازند فراقون و سازند دالان تقسیم شده است (زابووراسک (۱۹۷۷). در این مقاله از سکانس پالئوزوئیک کوه گهکم تنها سازند باروت (؟)، شیل ‌ های سیلورین و سازند فراقون هم از نظر سنگ‌شناسی و هم از نظر فسیل ‌ شناسی مورد مطالعه قرار گرفته است. قبل از این بررسی و مطالعه نهشته‌های مربوط به دوره سیلورین به نام شیل ‌ های سیلورین در حوضه زاگرس موسوم بوده است (زابووراسک، ۱۹۷۷). اما در نتیجه این مطالعه استفاده از شیل ‌ های سیلورین کنار گذاشته و به جای آن برای رسوبات سیلورین حوضه زاگرس واحد سنگی جدیدی به نام «سازند سرچاهان» معرفی گردید که نام این واحد سنگی در ۲۱ آبان ماه ۱۳۷۳ به تصویب کمیته ملی چینه شناسی ایران رسید. نام این سازند از دهکده سرچاهان واقع در ۱۲۰ کیلومتری شمال بندر عباس گرفته شده است. برش الگوی سازند سرچاهان در تنگ آبزاغ کوه گهکم قرار دارد که در فاصله ۱۰ کیلومتری شمال دهکده سرچاهان واقع است. سازند سرچاهان در محل برش الگو (تنگ ابزاغ- کوه گهکم) ۱۰۲ متر ضخامت دارد که از نظر سنگ‌شناسی از کنگلومرا، ماسه سنگ، شیل و بین لایه ‌ هایی از آهک فسیل ‌ دار تشکیل شده است. در محل برش الگو این سازند با دگرشیبی فرسایشی روی سازند باروت (؟) و زیر سازند فراقون قرار می‌گیرد. علاوه بر کوه گهکم این سازند در تنگ زکین کوه فراقون بیرون ‌ زدگی دارد که از ٦٦ متر شیل تیره گراپتولیت ‌ دار تشکیل شده است. در کوه فراقون، سازند سرچاهان به طور هم‌شیب روی سازند سیاهو و با دگرشیبی فرسایشی زیر سازند فراقون قرار می‌گیرد. در این مطالعه از سازندهای باروت (؟)، سرچاهان و فراقون به طور سیستماتیک اندازه‌گیری و نمونه‌برداری به عمل آمد. نمونه‌های تهیه شده در آزمایشگاه اکتشاف وزارت نفت تجزیه شیمیایی و میکروفسیل ‌ های آن مورد مطالعه قرار گرفت. جمعاً ٥٤ گونه پالینومرف در این مطالعه توصیف شد که این گونه‌ها در 6 بیوزون از پایین به بالا تنظیم گردیده است. از این ٦ بیوزون، بیوزون ‌ های I و II در سازند سرچاهان وجود دارند که برمبنای گونه‌های شاخص آکریتارش و کیتینوزوآهای این دو بیوزون زمان سیلورین زیرین برای سازند سرچاهان پیشنهاد می‌شود. بنابراین سیلورین میانی و بالایی در ناحیه مورد مطالعه به صورت یک نبود چینه ‌ شناسی آشکار می‌گردد که این نبود چینه ‌ شناسی احتمالاً با آخرین فعالیت ‌ های تکتونیکی فاز کوه‌زایی کالدونین در حوضه زاگرس همزمان بوده است. علاوه بر این، نبود چینه‌شناسی دیگری در قاعده سازند سرچاهان واقع در کوه گهکم وجود دارد که این نبود رسوبات کامبرین و اردویسین را در برمی‌گیرد. بیوزون ‌ های III تا VI در سازند فراقون ظاهر و از بین می‌روند که از میان آن‌ها بیوزون ‌ های III تا IV به Zakeen Member و بیوزون ‌ های V و VI به Chal-i-Sheh Member این سازند محدود می‌شود. بر مبنای ارزش چینه ‌ شناسی گونه ‌ های آکریتارش و میوسپور بیوزون ‌ های III تا IV زمان Givetian- Frasnian برای بخش زکین پیشنهاد می‌شود. همچنین بر مبنای ارزش چینه ‌ شناسی گونه‌های شاخص میوسپور بیوزون ‌ های V و VI ، زمان پرمین زیرین برای بخش چالیشه در این ناحیه پیشنهاد می‌شود. بدین ترتیب برمبنای ارزش بیواستراتیگرافی گونه‌های میکروفسیل بیوزون ‌ های III تا VI یک نبود چینه ‌ شناسی بین بخش‌های زکین و چالیشه در سازند فراقون آشکار می‌شود که این نبود چینه‌شناسی فامنین و تمام دوره کربونیفر را در برگرفته و احتمالاً با فعالیت ‌ های فاز کوه‌زایی هرسی‌نین در حوضه زاگرس مقارن بوده است.