انباشته‌های لایه‌بندی شده نشیب‌ها در داخل مجموعه آبرفتی گستره تهران

نویسندگان
doi
چکیده

این نوشتار شرح دانسته‌های جدیدی است که در مورد نحوه تشکیل آبرفت‌های همگن با لایه ‌ بندی (گروه دوم طبقه بندی در مقدمه) و واریزه ‌ های لایه ‌ بندی شده ولنجک است که در بررسی‌های صحرایی سال ۱۳۷۲ به دست آمده است در این بررسی‌ها مشاهده شده که: 1- واریزه‌های لایه ‌ بندی شده ولنجک در حقیقت لایه نهشت‌های دامنه‌ای ( (Stratified slope deposits هستند که در شرایط سرما و یخ ‌ بندان یعنی شرایط اقلیمی حاشیه یخچالی Periglacial) ) تشکیل می‌شوند که نمونه‌های فعال و فسیل آن‌ها از نقاط مختلف دنیا گزارش شده‌اند. ۲- آنچه که به نام «آبرفت‌های همگن با لایه ‌ بندی» در این طبقه‌بندی منظور شده است در واقع نوعی از سازندهای بالا هستند و در پایین دست شیبی تشکیل می‌شوند که در بالای آن سنگ‌ها در اثر عمل یخبندان و آب شدن یخ خرد شده و به سبب نیروی گرانشی به پایین منتقل می‌گردند و در این جابه‌جایی صورت چینه ‌ بندی به خود می‌گیرند و ضمناً نقل مکانی حدود ۲ تا ۳ کیلومتر نیز صورت گرفته است. نگارنده بر این عقیده است که نهشته‌هایی که به نام «آبرفت‌های همگن با لایه ‌ بندی» نامیده شده‌اند در شرایط اقلیمی حاشیه یخچالی ( Periglacial ) روی نشیب ‌ های واقع در سر راه خود انباشته شده و به کنگلومراها و شیل ‌ های رسی تکیه کرده‌اند. نمونه‌ای از که این وضعیت را می‌توان در بزرگ‌ترین نشیب منطقه مورد بررسی که سر راه تشکیلات بالا وجود داشته در یال جنوبی تاقدیسی دید که روند آسه آن کم و بیش خاوری- باختری از باختر عباس آباد تا باغ فیض می‌باشد. به منظور دستیابی به دلایل کافی بر چگونگی تشکیل لایه نهشت‌های دامنه‌ای از نوشتارها و منابع متعدد مرکز تحقیقاتی ژئومرفولوژی CAEN و C.N.R.S فرانسه به ویژه مقالات آقای J.C. Ozouf بهره‌گیری شده است. یادآوری این نکته لازم است که آثار سرما و یخبندان کواترنر در آسیای مرکزی از جمله در ایران یخچال ‌ هایی شبیه به آنچه که در اروپای غربی و آمریکای شمالی بوده مشاهده نشده است و این منطقه به علت دوری از اقیانوس ‌ ها و شرایط اقلیمی در مسیر جبهه‌های باران‌زا قرار نداشته و در نتیجه شرایط لازم برای بوجود آمدن یخچال ‌ ها فراهم نبوده است. البته در کوه‌های بلند در داخل دره‌ها یخچال‌هایی تشکیل شده‌اند ولی کوه‌های البرز در آن هنگام فرازای امروزی را نداشته و به همین جهت آثار یخچالی محرزی در آن گزارش نشده است ولی افت درجه حرارت که جهانی بوده شامل ایران هم می‌شده است.