فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حوضۀ تلخه‌رود در آذربایجان خاوری، بوسیله ارتفاعات و توده‌های پلوتونی- ولکانیکی احاطه شده و در واقع یک حوضۀ بین کوهستانی می‌باشد که در مجموعه‌ای از قوس‌های ماگمایی مربوط به اواخر ترسی‌یر، قرار گرفته است. سرشاخه‌های تلخه‌رود از ارتفاعاتی چون آتشفشان‌های سبلان، بزقوش، دچان و قوشه‌داغ سرچشمه گرفته و با شستشو دادن دامنه‌های مذکور، مقدار قابل توجهی از اورانیوم موجود در آن‌ها را به کانال اصلی رودخانه حمل کرده و در آنجا در لابلای رسوبات مئاندری رودخانه و پهنه‌های دلتایی رسوب داده است. بررسی آماری عیار اورانیوم و عناصر دیگر در توالی‌های رسوبی میوسن بالایی میان تبریز و اهر در تلخه‌رود، وقوع کانی‌سازی را در منطقه مشخص می‌سازد. ارتباط اورانیوم با مس، مولیبدنیوم و وانادیوم و همبستگی مثبت عناصر مزبور، مؤید کانی‌سازی از تیپ ماسه‌سنگی و از نوع هلالی ( Roll front ) است. این همبستگی تنها در ستون چینه ‌ ای امیدچه مشاهده شده و آنومالی‌های مربوط هم از نوع اپی‌ژنتیک می‌باشد. در گورچین اورانیوم با عناصر شاخص تیپ ماسه‌سنگی همبستگی منفی نشان می‌دهد. حال آن که شیل ‌ های تیره در ستون چینه ‌ ای این منطقه با وجود تأثیر فروشست ( leaching ) و هوازدگی‌های سطحی از عیار کم و بیش بالای اورانیوم (حداکثر – PPm 14) برخوردارند . تجمع اورانیوم در این سنگها از طریق «جذب» روی مواد آلی و یا ذرات و کانی‌های رسی، همزمان با رسوب‌گذاری صورت گرفته و کانی‌سازی مربوطه، از نوع سین ‌ ژنتیک است. فراوانی سیمان کلسیتی در لیتوفاسیس ‌ های ماسه‌سنگی مؤید وفور ( CO 3 -2 ) در محیط‌های دیاژنزی بوده که نقش مهمی در انتقال اورانیوم موجود در میحط ‌ های مذکور به صورت کربوکسیل اورانیوم ایفا نموده و محلول‌های اخیر در نهایت در شرایط احیا و محیط‌های شیمیایی مناسب می‌تواند به اکسید اورانیوم تبدیل شده باشد.