چینهشناسی لسها و تغییرات اقلیمی کواترنر
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی همدان
doi
چکیده
بدون شک مطالعه توالیهای لسی همراه با لایه های خاک قدیمی، پدیده های پیش از یخچالی موجود در این مناطق، چرخههایی از افقهای ماسهای و آثار زندگی جانوری بهترین فرصت را در اختیار ما میگذارد تا اقلیم کواترنر و تغییرات جغرافیای دیرینه آن را بررسی نماییم. مهمترین اصل این است که شرایط تشکیل چینه های نامبرده مشخص شده و ارتباط آنها با عوامل مختلف زمانی کواترنر (اقلیمی -سنگی - زیست و زمان چینه ای) تعیین گردد. در ارزیابی رخدادهای جغرافیای دیرینه، تعیین سن افقهای مختلف لسی یک مقطع چینه شناسی بدلیل وجود اصول و روشهای متنوع بررسی، بسیار مفید میباشد. همچنین چینه شناسی لسها میتواند در شناسایی و تعیین سن تغییرات اقلیمی کواترنر عاملی مفید باشد. مطالعه جغرافیای دیرینه کواترنر در قلمرو چندین رشته علمی قرار میگیرد که میتوان به علوم زمین و ستارهشناسی، فیزیک، شیمی ایزوتوپ ها و باستانشناسی اشاره کرد. این امر مؤید پیچیدگی فرایند تجزیه و تحلیل های چینه شناسی لسها و مشکلات مربوط به آن است. به طور خلاصه، تعیین سن توالیهای لسی بر اساس تناوب افقهای لس و خاک قدیمی صورت میگیرد. لسها معرف اقلیم های سرد و خشک هستند، در حالی که خاکهای قدیمی نشاندهنده شرایط جغرافیایی گرم و مرطوبتری میباشند. بنابراین در توالیهای موجود، افقهای خاک قدیمی و لس دلیلی بر وجود دورههای یخچالی و بین یخچالی هستند. در این راستا سعی بر این است که عمل تعیین سن از طریق مطابقت با مقیاس های زمانی- چینه شناسی یا اقلیمی کواترنر انجام پذیرد. با وجود درستی، این اصل بسیار کلی بوده و کاربرد آن محدود میباشد. در موارد خاص، خصوصیات دیگری از لایه ها همچون، موقعیت ژئومورفولوژی یا چینه شناسی آنها و مقیاس های زمانی دیگر مورد بررسی قرار میگیرند. در این مقاله مسایل موجود در شناسایی اقلیم کواترنر تغییرات جغرافیای دیرینه آن و چینه شناسی لسها مورد بحث قرار میگیرند.