ارزیابی اثر سخت‌گیری سیاست‌های زیست‌محیطی بر نوآوری انرژی‌های تجدیدپذیر در کشورهای صادرکننده نفت: آزمون فرضیه پورتر در چارچوب کشورهای OPEC

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته اقتصاد، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

2 گروه اقتصاد،دانشکده حکمرانی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. * (مسوول مکاتبات)

3 گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه واسط، واسط، عراق

4 دانشکده کشاورزی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

doi
چکیده

زمینه و هدف : در سال‌های اخیر، تغییرات اقلیمی و مشکلات زیست‌محیطی اهمیت زیادی در سیاست‌گذاری‌های جهانی پیدا کرده‌اند. یکی از راه‌های مقابله با این چالش‌ها، سخت‌گیری در سیاست‌های زیست‌محیطی است که می‌تواند تأثیرات زیادی بر نوآوری در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر داشته باشد. هدف این تحقیق، بررسی رابطه بین سخت‌گیری سیاست‌های زیست‌محیطی و نوآوری در انرژی‌های تجدیدپذیر در 13 کشور منتخب عضو اوپک (OPEC) طی دوره زمانی 2001 تا 2023 در قالب آزمون فرضیه پورتر است. روش بررسی : در این پژوهش از مدل آستانه پانل غیرخطی (PSTR) استفاده شده است که بر اساس روش هانسن (1999) روابط غیرخطی را در سه مرحله بررسی می‌کند: 1) تعیین درون‌زای تعداد آستانه‌ها برای متغیرهای آستانه‌ای، 2) برآورد مقادیر آستانه برای هر متغیر آستانه، و 3) مقایسه همبستگی بین متغیرهای توضیحی و نتیجه در هر رژیم. به منظور تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای Stata و Eviews بهره برده شده است. یافته­ها : نتایج تخمین مدل PSTR برای دوره زمانی 2001 تا 2023 نشان‌دهنده روابط پیچیده و غیرخطی میان متغیرها در کشورهای عضو اوپک است. متغیر سخت‌گیری سیاست‌های زیست‌محیطی (Policy) به‌عنوان یک متغیر آستانه‌ای با مقدار آستانه 0.6234 معرفی شد. در رژیم کم‌سخت‌گیری، ضریب متغیر سیاست‌های زیست‌محیطی برابر با 0.5654 بود و در رژیم پرسخت‌گیری به 0.7235 افزایش یافت. این نشان‌دهنده تأثیر بیشتر سخت‌گیری‌های زیست‌محیطی در تحریک نوآوری در انرژی‌های تجدیدپذیر است. سایر متغیرها همچون تولید ناخالص داخلی سرانه (GDP_pc)، هزینه تحقیق و توسعه (R&D) و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) نیز در هر دو رژیم تأثیر مثبت و معناداری بر نوآوری داشتند. به‌ویژه، هزینه تحقیق و توسعه در رژیم پرسخت‌گیری تأثیر قوی‌تری نشان داد. قیمت نفت (OIL) در هر دو رژیم تأثیر منفی بر نوآوری داشت. بحث و نتیجه­گیری :  نتایج این تحقیق تأیید می‌کنند که سیاست‌های زیست‌محیطی سخت‌گیرانه‌تر می‌توانند به‌عنوان محرک‌هایی مؤثر برای نوآوری در انرژی‌های تجدیدپذیر عمل کنند. این نتایج نشان می‌دهند که تأثیر سخت‌گیری‌های زیست‌محیطی در رژیم‌های مختلف تفاوت دارد و در شرایطی که سیاست‌ها شدیدتر اعمال می‌شوند، تأثیرات مثبت‌تری بر نوآوری مشاهده می‌شود. به‌طور کلی، تحقیق حاضر نشان می‌دهد که سخت‌گیری‌های زیست‌محیطی می‌توانند به‌طور معناداری نوآوری در انرژی‌های تجدیدپذیر را تحریک کنند.