بررسی و تحلیل مولفه‌های حمل‌ونقل شهری با رویکرد توسعه پایدار (مطالعه موردی: شهر جدید اندیشه)

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسي عمران، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامي، تهران، ايران. *(مسوول مکاتبات)

2 دانشجوی مقطع دکتری حمل‌ونقل، دانشکده مهندسی عمران و منابع زمین، گروه مهندسی عمران، واحد تهران مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
چکیده

زمینه و هدف : حمل‌ونقل پایدار شهری یکی از ارکان کلیدی برنامه‌ریزی شهری محسوب می‌شود که بطور مستقیم بر ابعاد زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی جوامع تاثیرگذار است.گسترش شهرنشینی، افزایش وابستگی به وسایل‌نقلیه شخصی و مصرف سوخت‌های فسیلی، موجب بروز چالش‌هایی نظیر آلودگی هوا، تراکم ترافیکی، کاهش ایمنی و افزایش هزینه‌های اقتصادی شده است.شهر جدید اندیشه نیز از این مشکلات مستثنی نبوده و نیازمند بررسی و ارائه راهکارهای مناسب در زمینه پایداری حمل‌ونقل است. این پژوهش با هدف تحلیل و اولویت‌بندی شاخص‌های حمل‌ونقل پایدار در این شهر صورت گرفته است تا پیشنهادهایی کاربردی برای بهبود وضعیت موجود ارائه شود. روش بررسی: تحقیق حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و برای گردآوری داده‌ها از روش پیمایشی استفاده شده است.جامعه آماری شامل شهروندان شهر جدید اندیشه بوده که ۳۸۳ نفر با استفاده از فرمول کوکران به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند.داده‌های گردآوری‌شده از طریق نرم‌افزار SPSS و با استفاده از تحلیل عاملی و تست T تک‌نمونه‌ای مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند تا وضعیت شاخص‌های پایداری حمل‌ونقل از منظر اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی بررسی شود. یافته‌ها: نتایج تحلیل عاملی نشان داد که در بُعد اقتصادی، دو عامل «سفر اقتصادی» و «اقتصاد سبز» با درصد واریانس تجمعی 63 درصد، در بُعد اجتماعی، دو عامل «عدالت و رفاه اجتماعی» و «امنیت و سلامت اجتماعی» با درصد واریانس تجمعی 62 درصد و در بُعد زیست‌محیطی، عامل «محیط زیست پاک» با درصد واریانس تجمعی 63 درصد، بیشترین تأثیر را دارند.علاوه بر این، نتایج تست T نشان داد که شاخص‌های «سفر اقتصادی» (2549/0t = -0(، «عدالت و رفاه اجتماعی» (2488/0t = - ) و «محیط زیست پاک» (3239/0t = -) از میانگین مطلوب پایین‌تر بوده و بیشترین نیاز به بهبود را دارند. بحث و نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های تحقیق، شاخص "سفر اقتصادی" در بُعد اقتصادی، "رفاه و عدالت اجتماعی" در بُعد اجتماعی و "محیط زیست پاک" در بُعد زیست‌محیطی به‌عنوان مهم‌ترین چالش‌های حمل‌ونقل پایدار در شهر جدید اندیشه شناسایی شدند.ازاین‌رو، پیشنهاد می‌شود که برنامه‌ریزی و اقدامات اجرایی بر بهبود این شاخص‌ها متمرکز شوند تا شرایط حمل‌ونقل شهری به سطح مطلوب‌تری ارتقا یابد.