ارزیابی اثر آللوپاتی عصاره دانه و برگ اکالیپتوس (Eucalyptus globulus Labill.) بر جوانه‌زنی و رشد گندم (Triticum aestivum L.) و علف‌هرز کیسه‌‌کشیش (Capsella bursa-pastoris)

نویسندگان

1 استادیار، گروه زراعت، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

doi
https://doi.org/10.71504/SJOAPB.2024.1190478
چکیده

هدف: علف‌‌های هرز جزء جدایی‌ناپذیر اکوسیستم‌‌های زراعی و غیر‌‌زراعی است که کمّیت و کیفیت محصولات کشاورزی را تهدید می‌‌کند. بنابراین، برای دستیابی به یک سطح اقتصادی با حداقل استفاده از سموم شیمیایی، بایستی کنترل مناسب علف‌های هرز براساس برنامه مدیریت تلفیقی و با هدف ترکیب روش‌های مختلف سازگار با محیط‌زیست باشد. مواد و روش‌‌ها: آزمایش گلخانه‌‌ای در قالب بلوک‌‌های کامل تصادفی و آزمایشگاهی به‌‌صورت طرح کاملاً تصادفی در سال 1402 انجام شد. تیمارها شامل عصاره دانه و برگ اکالیپتوس در غلظت‌های٢٠، ۴٠، ۶٠، ٨٠ و ١٠٠ درصد به همراه شاهد (آب مقطر) بود. یافته‌‌ها: غلظت عصاره دانه و برگ اکالیپتوس، همه صفات مورد مطالعه را به‌‌طور معنی‌داری کاهش داد. با افزایش غلظت عصاره، میزان بازدارندگی روند افزایشی داشت. علف‌‌هرز کیسه‌‌کشیش بیشتر از گندم تحت ‌تأثیر مواد دگرآسیب قرار گرفت و کاهش بیشتری داشت. غلظت ۸۰ و ۱۰۰ درصد عصاره دانه درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، طول اندام‌های هوایی، طول ریشه‌‌چه، وزن خشک اندام‌های هوایی و وزن خشک ریشه‌‌چه علف‌‌هرز کیسه‌‌کشیش را به‌‌طور کامل متوقف کرد. چنین شرایطی نیز در غلظت ۱۰۰ درصد عصاره برگ ایجاد شد. کمترین محتوای کلروفیل کل در علف ‌‌ هرز کیسه‌‌کشیش تحت تأثیر غلظت ۱۰۰ درصد عصاره دانه و برگ مشاهده شد. این کاهش در غلظت۸۰ درصد عصاره دانه 3/86 درصد برآورد گردید. نتیجه‌‌گیری: گیاه دولپه‌‌ای کیسه‌‌کشیش نسبت به گیاه تک‌لپه‌ای گندم به اثرات دگرآسیبی اکالیپتوس حساس‌‌تر است. بنابراین، عصاره آبی اکالیپتوس به‌‌ویژه دانه، حاوی ترکیبات دگرآسیبی فراوانی است که می‌‌توان آن را به‌‌عنوان یک علف‌‌کش زیستی و همراه با طبیعت معرفی کرد و در آینده در برنامه‌‌های مدیریتی تلفیقی علف‌‌های هرز به‌‌خصوص علف‌‌هرز کیسه‌‌کشیش قرار داد.