اثر پرتوهای نوری بر تکوین دانه رست ها، رشد و جوانه¬زنی گیاه خرفه(Portulaca oleracea L.)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری سلولی تکوین گیاهی، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران.

2 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه آزاد تهران شمال، تهران، ایران. (نويسنده مسئول).

3 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه آزاد تهران شمال، تهران، ایران.

4 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه آزاد تهران شمال، تهران، ایران.

5 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه آزاد تهران شمال، تهران، ایران.

doi
https://doi.org/10.71504/SJOAPB.2025.1242170
چکیده

هدف: گیاه خرفه با نام علمی Portulaca oleracea L. گیاهی دارویی و مهم است که به‌طور گسترده در طب سنتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این گیاه به‌عنوان ضدعفونی‌کننده، ضداسپاسم، تب‌بر، ضد دیابت و نیز در درمان التهاب‌های دستگاه گوارش، دستگاه تنفسی و مجاری ادراری به‌کار برده می‌شود. از آنجا که نور، عامل مهمی در رشد و جوانه‌زنی گیاهان به‌شمار می‌رود و از سوی دیگر، رنگ‌های مختلف چراغ‌های دیود ساطع‌کننده نور (LED) اثرات متفاوتی بر رشد و نمو گیاهان دارند، در این پژوهش اثر پرتوهای نوری مختلف (آبی، سفید و کنترل) بر تکوین دانه‌رُست‌ها، رشد و جوانه‌زنی گیاه خرفه مورد بررسی قرار گرفت. روش‌ها: بذرهای گیاه خرفه در گلدان و پتری‌دیش، تحت شرایط تناوب نور–تاریکی به‌ترتیب به‌مدت 16 و 8 ساعت و در دمای حدود 25 تا 28 درجه سانتی‌گراد قرار داده شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که تیمار نور آبی سبب کاهش طول و قطر ریشه، طول برگ و تعداد گل شد. همچنین، بین درصد جوانه‌زنی، طول ساقه، قطر ساقه و تعداد برگ در تیمارهای نور سفید و کنترل، تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. رشد اندام‌های هوایی و زیرزمینی در تیمار نور سفید نیز مشابه تیمار کنترل بود که این امر نشان‌دهنده تأثیر متفاوت طیف‌های نوری بر شاخص‌های مورفولوژیک و رشدی گیاه خرفه است. نتیجه‌گیری: رنگ‌های مختلف نور (آبی و سفید) اثرات متفاوتی، از جمله افزایش، کاهش و یا اثرات نسبتاً غیرقابل‌ملاحظه، بر رشد و جوانه‌زنی گیاه خرفه دارند که این موضوع تا حدی ناشی از تحریک متابولیسم گیاهی است.