ارزیابی ویژگی‌های مورفولوژیک و فیزیولوژیک گیاهچه‌های (In vitro) سیب‌زمینی (Solanum tuberosum L.) و گیاهان پرورش‌یافته در گلخانه

نویسندگان

1 گروه علوم باغبانی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. (نويسنده مسئول).

doi
چکیده

هدف: تولید گیاهچه‌های عاری از بیماری و ریزغده‌های سالم در سیب‌زمینی ( Solanum tuberosum L.) از مهم‌ترین اهداف برنامه‌های تکثیر و تولید بذر است. این پژوهش با هدف مقایسه ویژگی‌های مورفولوژیک و فیزیولوژیک چهار رقم سیب‌زمینی در شرایط کشت درون‌شیشه‌ای و گلخانه‌ای انجام شد. روش‌ها: گیاهچه‌های عاری از بیماری ارقام آریندا، سانته، آگریا و ساتینا از طریق دو مرحله واکشت متوالی ریزنمونه‌های تک‌گره در محیط کشت MS تکثیر شدند. پس از چهار هفته، گیاهچه‌ها به بستر پیت–پرلیت در گلخانه منتقل و ریزغده‌ها ۹۰ روز بعد برداشت شدند. صفات مورفولوژیک، رنگیزه‌های فتوسنتزی و فعالیت برخی آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی ارزیابی شد. یافته‌ها: درصد زنده‌مانی گیاهچه‌ها بین 83/2 تا 93/4 درصد متغیر بود. رقم آریندا بیشترین توانایی تولید ریزغده را نشان داد و از نظر ابعاد و وزن ریزغده، تعداد جوانه‌ها و میزان کاروتنوئید در گیاهچه‌های درون‌شیشه‌ای برتری داشت. رقم سانته دارای بیشترین میزان کلروفیل و بالاترین فعالیت آنزیم کاتالاز در گیاهچه‌های درون‌شیشه‌ای و بیشترین مقدار کلروفیل در شرایط گلخانه‌ای بود. بیشترین میزان کاروتنوئید، آنتوسیانین، فعالیت کاتالاز و پلی‌فنل‌اکسیداز در گیاهان گلخانه‌ای و نیز بیشترین آنتوسیانین در گیاهچه‌های درون‌شیشه‌ای در رقم آگریا مشاهده شد. رقم ساتینا بیشترین رشد طولی ساقه، تعداد گره و توسعه برگ را نشان داد. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که ژنوتیپ تأثیر معنی‌داری بر ویژگی‌های مورفولوژیک و فیزیولوژیک سیب‌زمینی در مراحل تکثیر و پرورش دارد و می‌تواند در انتخاب ارقام مناسب برای تولید بذر سالم مورد استفاده قرار گیرد.