فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: آلوئه‌ (Aloe barbadensis L.) از گیاهان دارویی بومي ايران با کاربرد در صنایع دارویی و بهداشتی است. کشت بافت به‌عنوان روشی مؤثر برای تکثیر انبوه و تولید عاری از بیماری شناخته می‌شود. با توجه به کاربرد روزافزون نانوذرات در زیست‌فناوری گیاهی، این پژوهش با هدف بررسی اثر نانوذرات نقره بر رشد و تغییرات سلولی–تکوینی گیاهچه‌های درون‌شیشه‌ای آلوئه‌ انجام شد. مواد و روش‌ها: مریستم‌های آلوئه‌ در محیط کشت MS حاوی 1 میلی‌گرم در لیتر BAP و 2 میلی‌گرم در لیتر NAA کشت شدند. گیاهچه‌های باززایی‌شده در چهار سطح نانوذرات نقره شامل صفر (شاهد)، 0/05، 0/1 و 0/2 میلی‌گرم در لیتر طی واکشتها ارزیابی شدند. صفات مورفولوژیکی و ویژگی‌های سلولی–تکوینی اندازه‌گیری و داده‌ها با آزمون تجزیه واریانس تحلیل شدند. یافته‌ها: کشت مریستم منجر به باززایی گیاهچه‌ها با میانگین طول ساقه 3 سانتی‌متر و ضریب تکثیر 3 گیاهچه در هر ریزنمونه شد. بیشترین طول ساقه در تیمار 0/05 میلی‌گرم در لیتر نانوذرات نقره مشاهده شد، در حالی‌که افزایش غلظت نانوذرات موجب کاهش معنی‌دار شاخص‌های رشد (05/0>P) گردید. همچنین تعداد دستجات آوندی و پراکنش آن‌ها در استوانه مرکزی با افزایش غلظت نانوذرات افزایش یافت. در تیمار 0/2 میلی‌گرم در لیتر، میانگین اندازه سلول‌های پارانشیمی و آوند چوبی به‌ترتیب 73 و 64 میکرومتر بود. نتیجه‌گیری: نانوذرات نقره اثرات وابسته به غلظت بر رشد و تکوین گیاهچه‌های آلوئه داشتند. غلظت‌های پایین موجب بهبود نسبی رشد و غلظت‌های بالاتر باعث تغییرات مورفولوژیکی و آناتومیکی شدند. نتایج بیانگر ظرفیت نانوذرات نقره در تنظیم فرآیندهای تمایز بافتی و بهینه‌سازی سامانه‌های ریزازدیادی آلوئه‌ورا است.