شناسایی و اولویت‌بندی عوامل بازدارنده پیاده‌سازی مدیریت دانش در نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران: یک مطالعه آمیخته

نویسندگان

1 دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 استادیار علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه خوارزمی تهران

3 دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22059/jlib.2025.391286.1772
چکیده

هدف: هدف پژوهش شناسایی و اولویت‌‌بندی چالش‌‌ها، مشکلات و موانع پیاده‌‌سازی مدیریت دانش در نیروی پدافند هوایی آجا است.روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد آمیخته اکتشافی است. به منظور شناسایی مقوله‌‌‌های اصلی و زیرمقوله‌‌ها از روش تحلیل محتوای کیفی استفاده شد. جامعه پژوهش شامل تمام فرماندهان، معاونان، مدیران، استادان دانشگاه و مراکز آموزشی و کلیه کارشناسان حوزه مدیریت دانش در نپاجا بوده که با مفهوم مدیریت دانش و فرایندهای آن آشنایی کافی داشته و به ساختار سازمانی و مأموریت نپاجا تسلط داشته باشند. جهت انجام مصاحبه 16 نفر با نمونه‌گیری هدفمند تعیین شدند. ابزار پژوهش بخش کیفی مصاحبه‌ نیمه ساختاریافته و در بخش کمی پرسشنامه حاصل از مصاحبه‌ها بود. در بخش کمی داده‌ها با استفاده از آزمون فریدمن در نرم‌افزار اس‌پی‌اس‌اس انجام شده است.یافته‌ها: با بررسی و تحلیل محتوای مصاحبه‌‌‌های انجام شده، 8 مقوله اصلی و 38 زیرمقوله برای عوامل بازدارنده پیاده‌سازی مدیریت دانش در نپاجا شناسایی شد. براساس نتایج آزمون فریدمن مقوله‌‌‌های اصلی به ترتیب اهمیت و میزان تأثیرگذاری آنها بر پیاده‌‌سازی مدیریت دانش در سازمان شامل مدیریتی و رهبری، فرهنگی و سازمانی، نیروی انسانی، مالی و بودجه، قانون و مقررات، فنی و زیرساختی، محتوا و دانش و محیطی و خارجی هستند.نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکرد آمیخته و با اتکا به داده‌های میدانی، تصویری جامع و واقع‌گرایانه از موانع اصلی پیاده‌سازی مدیریت دانش در نپاجا ارائه داد. نتایج نشان داد که مهمترین موانع از جنس نرم‌افزاری (مدیریتی، فرهنگی و منابع انسانی) هستند، نه صرفاً زیرساختی و فنی. این یافته مؤید این نکته است که پیش از هرگونه اقدام فناورانه، باید بسترسازی فرهنگی، مدیریتی و انسانی صورت گیرد.