تبیین تاثیر مفاهیم شیوه زندگی بر سلسله مراتب ورودی خانه مبتنی بر نظریه نحو فضا (مورد پژوهی: خانه های اعیان عهد قاجار)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران.
2 استادیارگروه تاریخ، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران
3 استادیار، مرمت و احیا بناها و بافتهای تاریخی، گروه معماری، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
4 استادیار گروه معماری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران
doi
چکیده
معماری دوره قاجار بهعنوان حلقهای میان سنتهای گذشته و تحولات جدید، جایگاهی برجسته در تاریخ معماری ایران دارد. در این سبک، سلسلهمراتب فضایی نقش مهمی در سازماندهی اجزای خانهها ایفا میکند و بازتابدهنده شیوه زندگی ساکنان است. ورودی خانه بهعنوان مرز میان فضای داخلی و خارجی، نمودی از روابط اجتماعی و فرهنگی است که در این پژوهش مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه به بررسی تأثیر شیوه زندگی بر پیکربندی سلسلهمراتب فضای ورودی خانههای اعیاننشین دوره قاجار در شهر شیراز میپردازد. روش تحقیق شامل مرور منابع کتابخانهای، مشاهدات میدانی، تحلیل اسناد تصویری و نقشهها، و استفاده از ابزار نحو فضا (Space Syntax) و نرمافزار UCL Depthmap برای تحلیل دادههاست. شاخصهای عمق، قابلیت دید، همپیوندی و اتصال بهعنوان معیارهای اصلی تحلیل در نظر گرفته شدهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که شیوه زندگی، تأثیری مستقیم بر ساختار سلسلهمراتب ورودی این خانهها داشته و نقش آن در تعریف روابط فضایی و کارکردهای معماری بهخوبی مشهود است. این تحلیل میتواند الگویی برای درک بهتر روابط میان فرهنگ و معماری در دورههای تاریخی ارائه دهد.
