سیری در مطالعات چیستی فضاهای کار اشتراکی در ایران

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

2 گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران

3 گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

doi
چکیده

پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و تفسیری به واکاوی ماهیت و ساختار فضاهای‌کار‌اشتراکی در ایران می‌پردازد. در این مقاله، مفهوم «چیستی» فضا به‌منزله پرسشی هستی‌شناختی و اجتماعی در معماری در نظر گرفته شده است که به بررسی نسبت میان معنا، عملکرد و تجربه زیسته در فضای کار می‌پردازد. مساله اصلی، درک این است که فضاهای‌کار‌اشتراکی چگونه از ظرفی فیزیکی برای اشتراک منابع، به بسترهایی فرهنگی و اجتماعی برای بازتعریف روابط کاری، خلاقیت جمعی و شبکه‌سازی حرفه‌ای تبدیل می‌شوند. این پژوهش از روش داده‌بنیاد با خوانش برساخت‌گرایانه بهره می‌گیرد و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساخت یافته، مشاهده‌های میدانی و تحلیل اسناد گردآوری شده است. تحلیل تطبیقی میان نمونه‌های ایرانی و غربی، امکان شناسایی تفاوت‌ها و هم‌پوشانی‌های معنایی، کارکردها و الگوهای فضایی را فراهم کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فضاهای‌کار‌اشتراکی در ایران، برخلاف بسیاری از نمونه‌های غربی که بر فردگرایی خلاق تاکید دارند، بیشتر بر تعاملات اجتماعی، حمایت متقابل و ایجاد حس تعلق متمرکزند. در عین حال، محدودیت‌های اقتصادی، ساختارهای نهادی و ارزش‌های فرهنگی در سامان دهی فضایی و کارکردی این فضاها نقشی تعیین‌کننده دارند. نتیجه این مطالعه نشان می‌دهد که درک ماهیت این گونه محیط‌های کاری زمینه‌ساز شناخت فضاهای‌کار‌اشتراکی برای تدوین چارچوبی تحلیلی در طراحی و مدیریت توسعه این گونه فضاهای کاری نوین در ایران را فراهم می‌آورد. این چارچوب می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای کیفیت فضایی و پایداری اجتماعی محیط‌های کار ایفا کند.