بازخوانی معنویت در معماری صنعتی مسکونی: مدل سه‌سطحی تلفیق الزامات معنوی-فرهنگی با فناوری های نوین ساخت

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

2 گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

3 گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

4 گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد مشهد، مشهد، ایران

doi
چکیده

صنعت ساختمان بر مبنای استانداردسازی و صنعتی‌سازی طرح توسعه می یابد؛اما معماری صنعتی مسکونی در مواجهه با الزامات معنوی-فرهنگی، دچار تضاد ادراکی و اجرایی شده است. فرضیه این پژوهش آن است که موانع، نه فنی، بلکه ریشه در فرآیند تولید و مدیریت دانش دارند. هدف، توسعه مدل اجرایی سه‌سطحی برای عینیت‌بخشی به معنویت در معماری صنعتی مسکونی، بر اساس تحلیل تضاد ادراکی ذینفعان است. روش‌شناسی: این تحقیق با رویکرد ترکیبی اکتشافی متوالی انجام شد. فاز کمی شامل پیمایش با حجم نمونه 500 نفر از سه گروه ذینفع (سازنده، ساکن، سازنده-ساکن) در کرمان بود. برای سنجش تضاد ادراکی از تحلیل واریانس یک‌طرفه و برای تعیین قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌ها از رگرسیون چندگانه  (در SPSS) استفاده شد. فاز کیفی نیز شامل تحلیل مضامین 30 مصاحبه‌ عمیق بود. یافته ها: نتایج واریانس وجود تضاد ادراکی آماری معنادار میان گروه ها را تأیید کرد (P<0.001)، که نشان دهنده غلبه مطلق تجربه زیسته در تعریف الزامات معنوی است. تحلیل رگرسیون نشان داد که «انعطاف‌پذیری کالبد داخلی» و « توانایی کنترل محیط»(0.415=β)، قوی‌ترین عامل پیش‌بینی‌کننده معنویت تجربه شده اند. یافته‌های کیفی موانع اصلی تحقق این انعطاف را «غلبه مطلق هزینه و زمان» و «فقدان پیوست معنوی در اسناد طراحی» شناسایی کرد. نتیجه گیری : معنویت در معماری صنعتی مسکونی، ریشه در قدرت اعمال اراده و کنترل کالبدی توسط ساکن دارد. مدل سه‌سطحی پیشنهادی با اصلاح «سند برنامه طرح» (سطح فلسفی)، توسعه «ماژول‌های پیش‌ساخته متغیر» (سطح کالبدی) و تأکید بر «شخصی‌سازی» (سطح تجربی)، امکان تلفیق تولید صنعتی با حس تعلق و حریم را فراهم می‌آورد.