تحلیل تضادهای ادراکی رفتاری کاربران در مسیریابی مجتمعهای تجاری بزرگ مقیاس شهر مشهد
نویسندگان
1 گروه معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 گروه معماری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
4 گروه معماری، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران.
doi
چکیده
مجتمعهای تجاری بزرگمقیاس بهعنوان یکی از مهمترین فضاهای عمومی شهری، نقش اساسی در زندگی روزمره شهروندان دارند، با این حال اغلب کاربران با مشکلات جهتیابی و سردرگمی مواجه هستند. یکی از دلایل اصلی این مشکل، شکاف میان نحوه ادراک کاربران از فضا و رفتار واقعی آنان است. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل تضادهای ادراکی–رفتاری کاربران در سه مجتمع تجاری بزرگمقیاس شهر مشهد شامل الماس شرق، آرمیتاژ و سیتی سنتر میباشد. روش تحقیق ترکیبی و اکتشافی-متوالی است؛ ابتدا نقشههای ذهنی 410 کاربر از طریق ترسیم آزاد جمعآوری شد و سپس مسیرهای حرکتی واقعی آنان با استفاده از ردیابی جی پی اس ثبت گردید. ساختار فضایی مجتمعها نیز با نرمافزار دپث مپ و شاخصهای نحو فضا تحلیل شد. دادهها با استفاده از شاخص کمی تضاد ادراک-رفتار ، ضریب همبستگی پیرسون، آزمون تی مستقل و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند و روشهای کیفی شامل تحلیل مضمون و کدگذاری برای بررسی نقشههای ذهنی و انتظارات کاربران بهکار گرفته شد. یافتهها نشان داد که میانگین تضاد ادراکی–رفتاری 12.4 متر است، که بیانگر سطح قابل توجهی از عدم هماهنگی میان ادراک و رفتار واقعی کاربران است. همچنین تفاوت معناداری میان کاربران بومی و غیربومی مشاهده شد (p < 0.05)، بهطوری که کاربران غیربومی بیشتر با سردرگمی و انحراف مسیر مواجه بودند. این نتایج نشان میدهد که طراحی مسیرها، نشانهگذاری و وضوح فضا نقش حیاتی در کاهش تضاد ادراکی–رفتاری دارد و میتواند به بهبود تجربه کاربران در مجتمعهای تجاری کمک کند.
