ساختار تولید و درک استعاره از دیدگاه عبدالقاهر جرجانی
نویسندگان
1 استان گلستان-دانشگاه ازاد اسلامی واحد ازادشهر
doi
چکیده
استعاره که بخش مهمی از ارتباط کلامی ما را تشکیل میدهد از مباحثی است که از دیرباز ذهن اندیشمندان حوزههای مختلف علوم بشری را در سراسر هستی به خود مشغول داشته است. از زمانهای قدیم، در ادبیّات سعی شده که استعارهها مورد تعریف و طبقهبندی قرار گیرد و بهعنوان موضوعی ادبی در شعر و خطابه و بلاغت جایگاهی به خود اختصاص دهند. در این پژوهشها از زمینهها و مفاهیمی سخن به میان آمده که یقیناً امروزه میتواند در تبیین و سازوکار استعاره مؤثر واقع شوند. ازجمله ناقدان و بلاغتدانان برجسته اسلامی که در سایه اثبات اعجاز بیانی قرآن با تلاش روشمند خود موفق شد به افقهای بیسابقهای در مطالعات ادبی و زبانی ازجمله استعاره دست یابد که تا آن زمان سابقه نداشت عبدالقاهر جرجانی (د 471ق) است او دیدگاهی را در خصوص ساختار تولید و درک استعاره ارائه نمود که علاوه بر جنبههای ادبی استعاره، جنبههای روانشناختی و تلاش ذهنی آفریننده و شنوندۀ استعارهها را نیز مورد مداقّه قرار داده است. مبانی و اصولی که او دراینباره برشمرده است امروزه نیز میتواند راهگشا و الهامبخش باشند. در این مقاله سعی بر آن است هر چند مختصر به تبیین این مبانی پرداخته شود.
