مصحف سن پترزبورگ و جایگاه آن در مطالعت تاریخ قرآن کریم

نویسندگان
doi
چکیده

چکیده قرآن‌پژوه روسی، اِفیم رضوان، در حدود نیمی از یک مصحف کهن قرآن را بازسازی کرده، و پیدایی آن را به بازۀ زمانی 158ـ385ق بازگردانده؛ مصحفی که عمدۀ بقایایش در سن‌پترزبورگ روسیه یافت شده، و به این شهر منتسب است. می‌خواهیم در این مطالعه نخست پیشینۀ مصحفِ یادشده و مطالعاتی را که در بارۀ آن صورت گرفته، و کم‌تر در فضای آکادمیک ایران شناخته‌شده است، مرور کنیم. در مرحلۀ بعد، ویژگیهای رسم آن را با رسم مصحف عثمانی مقایسه خواهیم کرد تا شاخصه‌هایش را همچون مصحفی کهن دریابیم. به این منظور، آراء ابوعمرو دانی و ابوداوود مُقری را مبنای شناخت رسم عثمانی قرار می‌دهیم و شیوۀ رسم این مصحف را از حیث میزان تطابق با رأی آنها بازمی‌کاویم تا معلوم شود این مصحف به مثابۀ نسخه‌ای کهن، چه اندازه با رسم عثمانی مطابق است؛ کوششی که اگر با مطالعات مشابه همراه شود، می‌تواند به شناخت بهترِ پیشینۀ رسم عثمانی بینجامد؛ رسم‌الخطی که سابقه‌اش را به عصر صحابه بازمی‌گردانند. سرآخر، با اهدافی مشابه، مروری نیز خواهیم داشت بر میزان تطابق مصحف سن‌پترزبورگ با قرائات مشهور؛ همچنان که علائم عَدُّ الآی و تقسیمات آیات را نیز در آن بازخواهیم شناخت. .