فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده قرآن‌شناسان از گذسته به بحث از نزول تدریجی قرآن پرداخته‌اند و حکمت‌های بسیاری برای آن ذکر کرده‌اند؛ مانند: قوت قلب دادن به پیامبر(ص)؛ تربیت گام به گام امت نوپای اسلامی؛ نزول همگام با رخدادها و شرایط دوره نزول؛ حفظ و فهم بهتر آیات قرآن و... . ذکر این حکمت‌ها، از جهت کمی و کیفی، از دوره‌ای به دوره دیگر متفاوت است. اصل وقوع نزول تدریجی، با توجه به دلایل و شواهد بسیار مسلم و مورد اتفاق اندیشه‌وران مسلمان است اما قریب به اتمام حکمت‌های مذکور با توجه به دلایلی که بر نادرستی آنها می‌توان اقامه کرد، شایستگی عنوان فلسفة نزول تدریجی را ندارند. بر پایه دلایل و شواهدی که روشن می‌سازد تمام سور و آیات قرآن پس از وقوع رخدادها، موضوعات و شرایط مقتضی نزول آنها در دوره رسالت نازل شده‌اند، نزول تدریجی قرآن عبارت است از: نزول پاره‌پاره و بخش‌بخش آن به دنبال همین رخدادها و مقتضیات. فلسفۀ آن نیز، تدریجی الوقوع بودن این رخدادها و مقتضیات است.