شناسایی عوامل ارتقای عملکرد فدراسیون‌های ورزشی کشور مبتنی بر شفاف‌سازی سازمانی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

2 دانشیار، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

3 دانشیار گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

doi
10.71865/jsports.2025.03211122411
چکیده

هدف تحقيق حاضر بررسی چگونگی ارتقای عملکرد فدراسیون‌های ورزشی کشور مبتنی بر شناسایی و تبیین عوامل موثر بر شفاف‌سازی سازمانی بود. نوع تحقیق از نظر هدف کاربردي بوده و به لحاظ استراتژي انجام تحقيق ، از نوع کیفی  با رویکرد داده بنیاد رهیافت گلیزر است. جامعه آماری پژوهش در بخش کیفی شامل خبرگان در حوزه مدیریت ورزشی (اساتيد و مديران ورزشي) مي‌باشد که در زمینه شفاف‌سازی تجربه داشتند و نمونه‌گیری تا زمان اشباع نظري (16 نفر) ادامه يافت. در ضمن نمونه‌گيري به روش غیرتصادفی و هدفمند انجام شد. ابتدا مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان جهت تعیین عوامل انجام گرفت و نمونه‌گیری تا زمان اشباع نظري ادامه يافت و سپس داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها به روش اسپزیال، استرابرت و کارپنتر كدگذاری و تجزیه و تحليل شدند. کدگذاری در سه مرحله کدگذاری باز، کدگذاری انتخابی و کدگذاری گزینشی تدوین گرديد. نتايج كدگذاري داده‌هاي حاصل از مصاحبه شامل 118 کد اولیه بود كه با خلاصه کردن آنها، درنهایت 41 کد به دست آمد و در 10 مقوله دسته‌بندی شدند. یافته‌های تحقیق نشان داد مقوله‌های اصلی در ارتقای عملکرد فدراسیون‌های ورزشی مبتنی بر شفاف‌سازی عبارتند از: مدیریت اطلاعات و فناوری، عدم پنهان‌کاری، پاسخگویی، مشارکت کارکنان، سوت زنی سازمانی، ارزش‌های اخلاقی، مبارزه با فساد اداری، مسئولیت و نظارت‌پذیری، تصمیم‌گیری و کنترل سازمانی. در ضمن مدل ارتقاي عملكرد فدراسيون‌ها مبتني بر شفاف‌سازي، از برازش مناسبي برخوردار است. برای شفاف‌سازی فعالیت‌های سازماني لازم است سازمان‌ها روش‌های مدیریتي را جایگزین روش‌های سنتي گذشته کنند. در این مسير اگر اقدامي اساسي براساس آخرین تجارب جهاني صورت گيرد، سازمان‌ها می‌توانند هم به بهبود روش‌ها و توسعه خدمات خود همت گمارند، و بهره‌وری افراد را زیر ذره‌بین گذارند و برای ارتقای آن کوشش کنند، هم بسياری از نارضایتی‌ها که زائيده عدم اطلاع از فعالیت‌ها و ناکارآمدی‌هاست را از ميان بردارند. مسئوليت پاسخگویي و شفافيت از الزامات اساسي برای امانت‌داری، اعتبار و اقتدار جوامع نوین و مردم‌سالار محسوب می‌شود. حکمراني باید شفاف باشد، چون بسياری از حکومت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی در سال‌های اخير با اکراه دریافته‌اند که دیگر نمی‌توان با شيوه تصمیم‌گیری گروه کوچکي، به صورت مخفيانه امورات را ادامه داد. تصميم‌گيران سازماني نباید سعي کنند که حتي سیاست‌های عمومي خوب را نيز به صورت پنهاني و مبهم تدوین نمایند. در هر کشوری که مسئله رشد و توسعه در اولویت باشد، ایجاد سازمان‌های کارآمد ضد فساد و شفاف نيز در اولویت قرار دارد. با توجه به نتایج تحقیق و شناسایی عوامل موثر بر شفاف‌سازی سازمانی می‌توان بیان کرد که امروزه سازمان‌ها نقش مهمی در حیات جوامع دارند و سلامت آن‌ها تأثیر بسزایی بر موفقیت دولت‌ها دارد. از این‌رو ارتقاي شفافيت سازمانی و مبارزه با فساد از اصلی‌ترین پایه‌های استحکام دولت‌ها محسوب می‌شود. در همین راستا، شفافیت سازمانی به عنوان الگوي غالب در عرصه مدیریت مطرح شده است؛ به گونه‌ای که امروزه شفافیت سازمانی به عنوان ضرورتی انکارناپذیر در مسیر سلامت سازمان مطرح است. فقر اقتصادی، فقر فرهنگي، عدم وجود باورهای استوار اخلاقي و نبود مقررات و قوانين بازدارنده و نظام‌های کنترلي مؤثر در سازمان‌ها ازجمله دلایل اصلي بروز فساد اداری است. اما شاید مهم‌ترین دليل اشاعه فساد اداری، نبود ساختارهای شفاف و روشن انجام امور در سازمان‌ها باشد. در همین راستا می‌توان مواردی از قبیل شفاف‌سازی قوانين برای به حداقل رساندن امکان تفسيرهای موردی توسط ارباب‌رجوع یا اعضای سازمان، تشکيل یک سازمان مستقل مبارزه با فساد که مسئوليت انجام فعالیت‌های تبليغي، آموزشي و اصلاحات ساختاری در سازمان‌ها را در جهت کاهش امکان فساد و افزایش شفافيت کارکردی و عملکردی در بخش عمومي سازمان‌ها را به عهده دارد، پیشنهاد داد. از سوی دیگر نتایج نشان داد که تصمیم‌گیری یکی از عوامل شفاف‌سازی سازمانی در راستاي ارتقای عملکرد فدراسیون‌های ورزشی می‌باشد. نتایج تحقیق با مطالعات خدادادی و همکاران (1401) همخوانی دارد. تصمیم‌گیری در سازمان نقطه شروع تصمیمات بعد از آن است و هر سازمانی برای اتخاذ تصمیم‌های درست، به موقع و هوشمندانه، نیازمند فردی با دقت بالا و دارای صلاحیت لازم برای این تصمیم‌گیری‌ها می‌باشد. این فرد باید انواع تصمیم‌گیری در سازمان را انجام دهد و به همه مسائل و چالش‌های موجود در هر موضوع آگاهی و تسلّط کافی داشته باشد، تا بتواند حول محور همان مسئله تصمیم‌هایی هوشمندانه و هدایت ‌شده بگیرد. اینکه فرد توانایی این را داشته باشد که از میان راه‌حل‌های موجود، مناسب‌ترین راه‌حل را انتخاب و بهترین تصمیم را بگیرد، اهمیت زیادی دارد، چون درنهایت مسئولیت نتایج حاصل از آن تصمیم‌گیری در سازمان هم تأثیرگذار است. پاسخگویی یکی از عوامل شفاف‌سازی سازمانی در راستاي ارتقای عملکرد فدراسیون‌های ورزشی می‌باشد.