ابعاد حقوقی واکسن کووید-19 تولیدشده مبتنی بر اصلاح ژنتیک (رویکرد نظامهای حقوقی ایالات متحدة آمریکا، اتحادیة اروپا و ایران)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 دانشیار،گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
10.22059/jplsq.2021.316233.2674چکیده
شیوع بیماری کووید-19 در حال حاضر به بزرگترین بحران بهداشتی در سراسر جهان مبدل شده است. شرکتهای تحقیقاتی فعال در حوزة زیستفناوری با بهرهگیری از فنون اصلاح ژنتیک عصر جدیدی را در مبارزه با این بیماری آغاز کردهاند. یافتههای جستار حاضر که به روش توصیفی-تحلیلی صورت گرفته، حاکی از این است که واکسن کووید-19 مبتنی بر فناوری اصلاح ژنتیک با دو چالش اساسی روبهروست: اول، رویکرد نسبتاً سختگیرانة مقررات در زمینة ارگانیسمهای اصلاحشدة ژنتیک که در راستای حمایت از محیط زیست و سلامتی انسان وجود دارد و ممکن است رعایت این الزامات، فرایند تولید واکسن را با روند طولانی ارزیابی مواجه سازد؛ دوم، شرکتهای فعال در این حوزه خواهان حمایت قانونی از دستاوردهای فکری خود هستند؛ حال آنکه منتقدان حمایت نظام مالکیت فکری بر این باورند که این نوع حمایت از واکسن کووید-19 بهطور بالقوه میتواند قابلیت دسترسی و مقرون به صرفه بودن را تحت تأثیر قرار دهد. در نظام حقوقی اتحادیة اروپا و آمریکا برای برونرفت از چالشهای مذکور تدابیر حقوقی خاصی مقرر شده است. حال آنکه نظر به وضعیت اضطراری ناشی از شیوع بیماری در نظام حقوقی ایران همچنان با خلأهای قانونی مواجهیم.