فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف تحقیق حاضر تعیین اثربخشی ذهن‌آگاهی بر توانمندسازی شناختی و تعادل در سالمندان با سابقه افتادن بود. در این مطالعه نیمه‌تجربی، 16 سالمند با سابقه افتادن (میانگین سن 6±72 سال) از شهر قم در سال 1402 به صورت در دسترس و هدفمند انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه تمرینات ذهن‌آگاهی (8 نفر) و کنترل (8 نفر) قرار گرفتند. در این تحقیق پروتکل مداخلۀ ذهن‌آگاهی دی پتریلو، کافمن، گلس و آرنکوف (2009)، در شش جلسه و در هر جلسه به مدت 1 الی 5/1 ساعت در طول سه هفته آموزش داده شد. جهت بررسی داده‌های توانمندسازی شناختی از مقیاس توانمندسازی روان‌شناختی اسپریتزر (1995) و برای بررسی عملکرد تعادل از آزمون­های تعادل ایستای لک لک جانسون و نلسون (1991) و تعادل پویا پودسیالدو و ریچاردسون (1991) استفاده شد. داده ­ ها به روش تحلیل کوواریانس در سطح معنی­داری P<0.05 تجزيه و تحليل شدند. نتایج نشان داد که تمرینات ذهن‌آگاهی موجب بهبود تعادل غیرمعنی­دار ایستا و پویا در سالمندان با سابقه افتادن می‌شود (05/0p < ). همچنین تمرینات ذهن‌آگاهی با بهبود غیرمعنی­دار توانمندسازی شناختی در سالمندان با سابقه افتادن همراه بود (05/0p < ). به­نظر می­رسد سه هفته تمرینات ذهن‌آگاهی می­تواند مزایای شناختی و حرکتی برای سالمندان با سابقه افتادن به همراه داشته باشد، با این حال دوره­های طولانی­تر این مداخله ممکن است مؤثرتر ­باشد. از محدوديت‌هاي مطالعه حاضر مي‌توان به تعداد کم نمونه‌ها اشاره کرد، با توجه به محدودیت حجم نمونه پژوهش، توصیه می‌شود به منظور بررسی اثربخشی تمرینات ذهن‌آگاهی بر مزایای شناختی و حرکتی برای سالمندان با سابقه افتادن، مطالعات گسترده‌تر و با حجم نمونه بزرگ‌تر اجرا شود. همچنین پیشنهاد می‌شود تحقيقی مشابه در بین افراد سالمند مبتلابه اختلالات شناختی انجام شود و نتایج مقایسه گردد. به طور کلی، به نظر می‌رسد سه هفته تمرینات ذهن‌آگاهی می‌تواند مزایای شناختی و حرکتی برای سالمندان با سابقه افتادن به همراه داشته باشد. با این حال دوره‌های طولانی‌تر این مداخلات ممکن است مؤثرتر ­باشد. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که تمرینات ذهن‌آگاهی موجب بهبود غیرمعنی‌دار توانمندسازی شناختی در سالمندان با سابقه افتادن می‌شود. برخی از مطالعات نشان می‌دهند که آموزش تمرکز حواس ممکن است منجربه بهبود در جنبه‌های خاصی از توجه، حافظه و عملکردهای اجرایی شود. یک بررسی سیستماتیک انجام شده در افراد مسن با اختلال شناختی خفیف نشان داد که تمرینات ذهن‌آگاهی عملکرد شناختی شرکت‌کننده و عملکرد فعالیت‌های روزمره را بهبود می‌بخشد. با این حال، مطالعات موجود دارای حجم نمونه کوچک، عدم مقایسه کنترل و عدم پیگیری برای درک اثرات بر جلوگیری از پیشرفت زوال عقل بودند. کارآزمایی‌های با کیفیت بالا و بر روی جمعیت‌های مختلف برای تأیید اثربخشی مزایای ذهن‌آگاهی بر عملکرد شناختی مورد نیاز است. ذهن آگاهی، کیفیت خواب عملکرد شناختی و ذهنیت بیماران را بهبود می‌بخشد. همچنین تمرین ذهن‌آگاهی باعث آرامش عمیق در مغز و تغییر در باندهای فرکانس الکتریکی مرتبط با توجه و وظایف شناختی می‌شود. علاوه‌بر این، ذهن‌آگاهی تغییرات مثبت در فرکانس‌های الکتریکی مغز، مرتبط با توجه درونی و وظایف شناختی را درپی دارد. آموزش ذهن‌آگاهی باعث پیشرفت در خرده توجه انتخابی و کارکردهای اجرایی می‌شود. این نتایج نشان می‌دهد که آموزش ذهن‌آگاهی عملکرد شناختی فرد را در زمینه‌های مختلفی ازجمله توجه، تمرکز و کارکردهای اجرایی دیگر، بهبود می‌بخشد (گومز و همکاران [1] ، 2023). ذهن‌آگاهی یک تمرین توجهی است که آگاهی را از طریق تمرکز بر لحظه کنونی و غیرقضاوتی افزایش می‌دهد. ذهن‌آگاهی با سه مؤلفه یعنی قصد، توجه و نگرش مشخص می‌شود. تمرین ذهن‌آگاهی فرآیندی عمدی برای حضور و مشارکت کامل در اینجا و اکنون است که شامل یک انگیزه درونی پویا و در حال تکامل در افراد است. توجه شامل مشاهده دقیق تجارب درونی و بیرونی فرد بدون قضاوت است، در حالی‌که نگرش به موضع ذهنی و عاطفی زیربنایی نسبت به تمرین اشاره دارد. این سه مولفه برای تسهیل پرورش ذهن‌آگاهی و در نهایت تغییر در نحوه تعامل افراد با تجربیات زندگی خود با هم کار می‌کنند. ذهن‌آگاهی شامل اجزای فیزیکی، شناختی - اجتماعی و مراقبه است و مزایای منحصر به فردی را برای تقویت عملکرد شناختی به ویژه در کارکردهای اجرایی دارد از محدوديت‌هاي مطالعه حاضر مي‌توان به تعداد کم نمونه‌ها اشاره کرد، با توجه به محدودیت حجم نمونه پژوهش، توصیه می‌شود به منظور بررسی اثربخشی تمرینات ذهن‌آگاهی بر مزایای شناختی و حرکتی برای سالمندان با سابقه افتادن، مطالعات گسترده‌تر و با حجم نمونه بزرگ‌تر اجرا شود. همچنین پیشنهاد می‌شود تحقيقی مشابه در بین افراد سالمند مبتلابه اختلالات شناختی انجام شود و نتایج مقایسه گردد.به طور کلی، به نظر می‌رسد سه هفته تمرینات ذهن‌آگاهی می‌تواند مزایای شناختی و حرکتی برای سالمندان با سابقه افتادن به همراه داشته باشد. با این حال دوره‌های طولانی‌تر این مداخلات ممکن است مؤثرتر ­باشد.