تحلیل گفتمان شعر طنز مشروطه (نگاهی به قطب‌بندی‌های اشعار مشهورترین شاعران این دوره)

نویسندگان
doi
چکیده

نهضت مشروطه پیش از آن که صرفاً یک خیز سیاسی باشد، مولود یک جنبش تمام عیار اجتماعی در ایران است. در این دوره است که به تدریج ارتباط هرچه بیشتر ایرانیان با تمدّن غرب افزایش‌ می‌یابد و این ارتباطات خطّ فکری روشن‌فکران ایرانی را به سوی غرب متمایل می سازد. در خلال این تحول، ادبیّات و علی الخصوص شعر، به مَحملی برای تبیین نظرات مردم، اندیش‌مندان و روشن‌فکران جامعه می شود. در این مقاله، با عنایت به روش‌های تحلیل گفتمانِ نورمن فرکلاف، با واکاوی "قطب بندی" های حاکم بر این اشعار مورد نظر، بر مبنای نظریه ی تحلیل گفتمان، با روش "تبیین" و در سطح "تحلیل روابط بین فرآیندهای گفتمانی و فرآیندهای گوناگون اجتماعی" به بررسی این نمونه ها پرداخته شد و این نکته به دست آمد که قطب بندی های شاعران مورد نظر، علی رغم تفاوت های عمدة اعتقادی و حتّی دانشی، بسیار نزدیک و شبیه به هم است.