رویکرد اداری در نظام مسئولیت بینالمللی ناشی از موجودات اصلاحشدۀ ژنتیکی
نویسندگان
1 استادیار، گروه حقوق، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد رشتۀ حقوق محیط زیست، گروه حقوق، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.22059/jplsq.2021.313197.2623چکیده
پروتکل الحاقی ناگویا-کوالالامپور با هدف تنظیم قواعد و مقررات بینالمللی در زمینۀ مسئولیت و جبران خسارتهای وارده به ایمنی زیستی ناشی از انتقال فرامرزی موجودات اصلاحشدۀ ژنتیکی و استفادۀ پایدار از تنوع زیستی در سال2010 به تصویب رسیده است. این پروتکل، با مبنا قرار دادن مسئولیت محض، متصدیان چنین فعالیتهایی را تنها بهواسطۀ احراز رابطۀ سببیت میان خسارات وارده و موجودات اصلاحشدۀ ژنتیکی، بدون نیاز به اثبات تقصیر، مسئول شناخته است. همچنین در این پروتکل برای پیشگیری یا جبران خسارات وارده بر تنوع زیستی، دو رویکرد کلی پیشبینی شده است؛ رویکرد اداری و رویکرد مسئولیت مدنی. پرسش اصلی این نوشتار حول این محور است که رویکرد اداری چیست و چه تفاوتهایی با رویکرد مسئولیت مدنی دارد؟ فرضیۀ تحقیق، که با روش توصیفی- تحلیلی اثبات شده است، حکایت از این دارد که دو رویکرد نامبرده ماهیتاً تفاوتی در لزوم جبران خسارت ندارند، اما با استفاده از رویکرد اداری، دیگر نیازی به محاکمات قضایی طولانی نیست و این رویکرد با تعیین چگونگی روشهای جبران خسارت (اقدامات مقابلهای)، سیستم کارامدتری را برای حفاظت از تنوع زیستی طراحی میکند. در واقع نظام مسئولیت بینالمللی در قبال موجودات اصلاحشدۀ ژنتیکی، با اتخاذ مبنای مسئولیت محض و رویکرد اداری، مجموعهای استاندارد از مقررات حقوقی را ارائه میدهد که اعضای کنوانسیون تنوع زیستی را در زمینۀ تولید، توزیع و انتقال ایمن موجودات اصلاحشدۀ ژنتیکی یاری میدهد.
