تحوّلی تاریخی بر چرایی و چگونگی بازشناسی مصادر حدیثی نخستین مفقود
نویسندگان
1 استادیار و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال
2 دانشیار و عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران
doi
چکیده
از اساسیترین معیارهای اعتبارسنجی حدیث از نگاه پیشینیان، معیارهای منبعشناختی و صرفا مراجعه به کتب رجالی بوده است که باعث کنار گذاشتن بسیاری از منابع حدیثی شده است. به دنبال تحوّلی تاریخی، در پی روشها و قرائن جدید جهت شناسایی مصادر حدیثی معتبر هستیم. مهمترین فواید بازشناسی مصادر حدیثی نخستین را میتوان شناسایی کتابهای مورد اعتماد محدثان قدیم، بررسی کلی روایات و کتاب یک راوی، شناسایی نسخ مختلف و حل تعارض روایات برشمرد. توجه به سند نقلِ مصادر نخستین در منابع رجالی، تکرار سلسلة سند منتهی به صاحب کتاب در منابع حدیثی و همخوانی موضوع روایات با عنوان کتاب مؤلف، از روشهای تشخیص اخذ حدیث از مصادر مکتوب است. تحلیلهای مصدرشناختی، به حداقل رساندن گمانهزنیها، اجتناب از بیان حدس و احتمالات ضعیف و بیان چگونگی بازشناسی مصادر حدیثی مفقود به کمک ارائه قرائن هفتگانه جهت اثبات وجود یک کتاب به عنوان یک منبع مکتوب، از مهمترین یافتهها و دستاوردهای این پژوهش است.
