بررسی تاریخی تفسیر آیه میثاق از صدر اسلام تا سید حیدر آملی
نویسندگان
1 گروه معارف اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه معارف اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران
doi
چکیده
پیمان الست و تفاسیر مختلف از آیه میثاق یعنی ۱۷۲ سوره اعراف در بسیاری از آثار ادبی و عرفانی اثرگذار بوده است و علاوه بر ایجاد زیبایی در این آثار موجب ارائه نظرات و دیدگاههای تأویلی از آیه میثاق شده است. این پژوهش به شیوه تحلیلی به بررسی تاریخی تفسیر آیه میثاق از صدر اسلام تا سید حیدر آملی میپردازد. یافتهها نشان میدهد تا قبل از ابن عربی تفسیر میثاق حول عهد با انسان قبل از تولد و یا خاص بنیاسرائیل است که بیشتر تحت تأثیر دانش زمانه است. با ظهور محیالدین ابن عربی مفاهیم عرفانی در تفسیر آیه میثاق اوج میگیرد. ابن عربی با عنوان سرُّ القَدَر که به عقیده وی، از با ارزشترین دانشها است و آملی در قرن هشتم با تعریف خاصی که از معرفت دارد، این آیه را به عرفان و کشف و شهود پیوند میزنند. هر دو در تفسیر آیه، بر عالم استعداد و ذات فطری توحیدی بر اساس قابلیتهایشان تأکید کردهاند. نظریه فطرت همه انسانها را بر اساس یک شایستگی و شناخت فطری یکسان دانستهاند که بر آن خلق شدهاند؛ اما ابن عربی و سید حیدر آملی استعدادها و قابلیتها را متنوع دانسته، کمال هر کسی را در رسیدن به همان قابلیت و استعداد ذاتی که بر اساس آن خلق شده است، تفسیر کردهاند.
