اصالت کتاب الکافی؛ آسیبشناسی تاریخی انتقادها
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم .
2 علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.
doi
چکیده
از دیرباز الکافی کلینی اثری معتبر نزد عالمان امامی به حساب میآمده است. اما در دوره حاضر برخی نویسندگان در اصالت نسخههای موجود از الکافی خدشه کردهاند. پس با توجه به جایگاه بسیار مهم الکافی، این پژوهش پاسخگوی این سؤال است که چه شواهد تاریخی اصالت الکافی را تضعیف یا تقویت میکند؟ بنابر نتیجۀ این پژوهش، همخوانی بسیار بالای اسناد الکافی با تهذیب، گستردگی طرق روایت الکافی، توجه بالا به آن در طبقات مختلف و تناسب روایات کتب حدیثی و فهارس از کلینی با الکافی موجود از جمله دلایل اصالت نسخه الکافی است. انتقادها بر اصالت کتاب الکافی از سویی متکی به برداشتهایی نادرست درباره جامعیت منابع قدیم است که بر اساس آن، انتظار داشتهاند کل الکافی در منابعی مانند تهذیب نمود یابد؛ و از سوی دیگر مبانی نادرستی که اصالتسنجی آثار کهن را تنها وابسته به قدمت نسخ خطی و یا اتصال طرق اجازه میداند. نبود نگاه تاریخی به دادههای روایات و اسناد الکافی، اطلاعات منابع سدههای میانی درباره الکافی و نیز چرایی تفاوتها میان الکافی و برخی آثار کهن به این بدبینیها دامن زده است. این پژوهش ضمن تبیین اشکالهای مستندات ناقدان، نشان داده آنان از قرائن گستردهای در اثبات اصالت الکافی و نیز از جنبههای اثباتی مستندات خودشان غفلت کرده، و تحلیلهایی اشتباه و یکسویه ارائه دادهاند.