فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قرآن کریم و روایات اسلامی به جناب ذوالقرنین به عنوان شخصیتی تاریخی اشاره نموده‌اند. مفسران، یافتن مصداق تاریخی ذوالقرنین را مفید و قرینه‌ای بر صحت مفاد آیات و روایات دانسته‌اند. دو تطبیق بیش از دیگر نظریات مورد توجه قرارگرفته است: تطبیق بر اسکندر و کوروش. عمدة دلائل هر دو نظریه، توجه به داده‌های تاریخی در مورد زندگی این دو شخصیت است. مسألة پژوهش حاضر آن است که آیا در روایات اسلامی با تمرکز بر روایات شیعی، مؤیداتی برای این تطبیقات وجود دارد یا خیر؟ در ابتدا با محوریت روایات قابل اعتماد شیعی، دورة تاریخی زندگی، نام و نسب، سرگذشت، گسترة قدرت و سفرهای ذوالقرنین گزارش شده است، سپس نظریات مفسرین با توجه به داده‌های تاریخی و سپس روایات وارده در مورد تطبیق ذوالقرنین بر اسکندر و کوروش مورد بررسی قرارگرفته‌اند.یافته‌ها: هیچ‌یک از دو نظریة تطبیقی، با شخصیت معرفی‌شده از جناب ذی‌القرنین منطبق نیست. وجود و صفات ایشان، از اخبار پنهان‌شده در تاریخ بوده که توسط وحی یادآوری شده‌ است و لزومی به منطبق‌نمودن ایشان بر هیچ‌یک از پادشاهان گذشته نیست.